Thứ Bảy, Tháng Mười 23, 2021
Trang chủKiến ThứcHỏi ĐápTừ Điển Anh Việt "Pd ( Public Domain Là Gì ? Định...

Từ Điển Anh Việt “Pd ( Public Domain Là Gì ? Định Nghĩa Và Giải Thích Ý Nghĩa

Bạn sử dụng Internet, và bạn thấy hàng trăm hình ảnh, video, âm nhạc… hằng ngày, và bạn vẫn mặc nhiên chia sẻ chúng, tải chúng mà không biết rằng mình đang vi phạm bản quyền. Đây cũng là điều dễ hiểu, bởi lẽ Việt Nam chúng ta còn chưa ý thức về vấn đề bản quyền như người nước ngoài và trong Luật bản quyền, hay các loại giấy phép sử dụng bản quyền có hàng tá các thứ linh tinh khác mà bạn sẽ không bao giờ muốn để ý đến, do đó vi phạm chúng là điều dễ hiểu.

Đang xem: Public domain là gì

Toonima sẽ giúp bạn hiểu sâu hơn về vấn đề bản quyền này, các loại giấy phép khác nhau, các điều khoản khác nhau… trong bài viết này.

Trước hết, bạn cần hiểu rõ được cái khái niệm được nêu trong bài viết:

Chủ sở hữu Bản quyền là ai

Đầu tiên, bạn cần hiểu về “Chủ sở hữu Bản quyền”. Bạn có thể hiểu đơn giản thế này: Khi bạn tạo ra một cái gì đó tức bạn đã là chủ sở hữu của thứ đó, giả dụ bạn tạo ra một bức ảnh thì bạn sẽ là chủ sở hữu của bức ảnh đó, và bạn sẽ có toàn quyền đối với bức ảnh đó. Khi bạn chia sẻ hoặc phân phối bức ảnh đó, bạn sẽ có nhiều loại giấy phép khác nhau để phân phối bức ảnh, tất cả những điều đó được bảo vệ bởi Luật bản quyền và gọi là quyền sở hữu trí tuệ mà bạn sẽ được tìm hiểu bên dưới.

Một điều quan trọng bạn cần chú ý: Bản quyền luôn là của bạn, trừ phi bạn lựa chọn cho nó đi. Giả dụ bạn là một nhiếp ảnh gia, và bạn bán một phần công việc (các tấm ảnh của bạn), thì tấm ảnh đó vẫn thuộc quyền sở hữu của bạn trừ phi bạn muốn chuyển quyền sở hữu cho người khác.

Luật bản quyền có nhiều biến thể khác nhau giữa các quốc gia, nhưng nói chung chúng đều tương tự nhau và tuân theo một số Công ước quốc tế như Công ước Berne về bảo hộ các tác phẩm văn học và nghệ thuật. Theo Công ước này, trừ việc thiết lập các quy tắc cơ bản về quyền tác giả, theo đó các nước phải công nhận quyền tác giả từ các quốc gia khác trong khi cũng mở rộng quyền công dân của họ khi làm việc ở nước ngoài, đến nay đã có 167 nước đăng ký tham gia Công ước Berne.

“Fair use” và “Public Domain”

Đầu tiên, mình muốn các bạn hiểu về “Fair use”, thuật ngữ này được sử dụng ở Anh hoặc Hoa Kỳ, dịch ra Tiếng Việt nó có nghĩa là “sử dụng hợp lí”. Sử dụng hợp lí có nghĩa là bạn có thể sao chép hay trích dẫn các tư liệu của người khác đã đăng kí bản quyền mà không bị cho là vi phạm bản quyền trong một số trường hợp cụ thể, ví dụ trong các công cụ tìm kiếm, trong giảng dạy…

Và tiếp theo là “Public Domain”, bạn đang dịch nó là tên miền công cộng chăng? Nếu thế thì sai rồi :D, thực ra đây là thuật ngữ ám chỉ những thứ thuộc về cộng đồng. Mặc dù như mình đã nói ở trên, khi bạn tạo ra một thứ gì đó, tức là bạn có quyền tác giả với nó, tuy nhiên quyền tác giả này không tồn tại vĩnh viễn mà sẽ mất hiệu lực sau 50 – 70 năm tính từ ngày tác giả mất. Ví dụ, các công thức mà Isaac Newton hay Albert Einstein để lại cho nhân loại, chúng ta có thể thoải mái sử dụng chúng trong tính toán, hay như Beethoven, nhạc của ông mọi người đều có thể bán mà không vi phạm bản quyền.

Creative Commons

Creative Commons được tạo ra vào năm 2001 bởi Lawrence Lessig, Creative Commons (CC) là một tổ chức phi lợi nhuận giúp tạo ra các loại giấy phép đơn giản và dễ hiểu, mục tiêu chính của các loại giấy phép này là nhắm vào công việc sáng tạo trực tuyến. Nó có 6 loại giấy phép có sẵn, trong đó xác định rõ bạn có thể làm gì và không được làm gì đối với các sản phẩm của người khác.

Mình rất thích CC bởi lẽ nhìn vào nó mình có thể đoán ra ngay được mình có thể làm gì với các sản phẩm đó mà không cần phải đọc những License dài dằng dặc.

*
Từ Điển Anh Việt "Pd ( Public Domain Là Gì ? Định Nghĩa Và Giải Thích Ý Nghĩa 2

Biểu tượng của CC và ý nghĩa của chúng:Chữ BY yêu cầu bạn ghi công tác giả, kí tự $ gạch chéo tức Phi thương mại và Hình mũi tên tức không tái sinh.

Xem thêm: Ý Nghĩa Phục Vị Trong Phong Thủy Bát Trạch, Hôn Nhân Là Gì? Phục Vị Là Gì

Dưới đây là sáu loại giấy phép và các quyền của chúng:

CC Attribution (CC – BY): Ghi công tác giả.CC Attribution-ShareAlike (CC – SA): Ghi công tác giả + Chia sẻ tương tự.CC Attribution-NoDerivs (CC – ND): Ghi công tác giả + Không phái sinh.CC Attribution-NonCommercial (CC – NC): Ghi công tác giả + Phi thương mại.CC Attribution-NonCommercial-ShareAlike (CC – NC – SA): Ghi công tác giả + Phi thương mại + Chia sẻ tương tự.CC Attribution-NonCommercial-NoDerivs (CC – NC – ND): Ghi công tác giả + Phi thương mại + Không phái sinh.

Giấy phép sử dụng phần mềm (License Software)

Nói tên Bản quyền ta thường liên tưởng tới Bản quyền phần mềm, do đó ta cũng nên tìm hiểu một chút về điều này.

Các dòng code thường được xem là vô giá trị, nhưng khi nó được phát triển thành một cái gì đó nhất định, có thể sử dụng được (tức đã là một phần mềm hoàn chỉnh) thì nó sẽ được nhà sản xuất phân phối bằng cách cấp các giấy phép sử dụng. Để đảm bảo quyền lợi cho người phát triển, một số nơi trên thế giới như Mỹ, phần mềm không những được bảo vệ bởi License mà còn được xem là patent (bằng sắng chế). Bằng sáng chế khác với Bản quyền.

Richard Stallman

License cho bạn biết cách sử dụng các phần mềm và thường bao gồm ba điểm chính: cách thức làm việc và giả thuyết sửa đổi nếu được phân phối và cách thức phân phối nếu nó là mã nguồn mở.

Có các License sau được sử dụng rất phổ biến:

MIT: Đây là một trong những giấy phép mở nhất, nó không có một giới hạn nào, ngoại trừ việc yêu cầu người dùng ghi công tác giả khi sử dụng, MIT nêu rõ tác giả sẽ không chịu trách nhiệm khi bạn sử dụng chúng.BSD: Giấy phép này tương tự như MIT License, tuy nhiên nó cần đảm bảo một số nghĩa vụ.Apache: Cũng tương tự như các giấy phép trên, nhưng nó buộc bạn phải để lại thương hiệu nếu sử dụng và bổ sung một thông báo đã thay đổi những gì.

Xem thêm: Mệnh Kim Và Mộc Có Hợp Nhau Không ? Mệnh Kim Và Mệnh Mộc Có Hợp Nhau Không

GNU General Public License: được tạo ra bởi Richard Stallman, GNU Tiếng Anh là General Public License, tức giấy phép Công cộng, đây là giấy phép phổ biến nhất hiện nay.

Lời kết

Hy vọng với bài viết này bạn đã có thể hiểu được một phần nhỏ về thế giới của bản quyền, pháp luật… Mình chỉ viết những gì đã tìm hiểu và đọc được theo một cách đơn giản hơn để bạn có thể hiểu được, và chúng được diễn tả lại theo ý của mình để bạn dễ đọc hơn :D, rất mong bạn để lại nhận xét để mình có thể rút kinh nghiệm cho những bài viết sau.

RELATED ARTICLES

BÌNH LUẬN

Vui lòng nhập bình luận của bạn
Vui lòng nhập tên của bạn ở đây

Most Popular

Recent Comments