Chữ người tử tù – Nguyễn Tuân (Tóm tắt, hoàn cảnh st, nội dung, nghệ thuật, sơ đồ tư duy) – Văn 10

Có phải bạn đang tìm kiếm chủ đề về => Chữ người tử tù – Nguyễn Tuân (Tóm tắt, hoàn cảnh st, nội dung, nghệ thuật, sơ đồ tư duy) – Văn 10 phải ko …

chu nguoi tu tu nguyen tuan tom tat hoan canh st noi dung nghe thuat so do tu duy 1

Có phải bạn đang tìm kiếm chủ đề về => Chữ người tử tù – Nguyễn Tuân (Tóm tắt, hoàn cảnh st, nội dung, nghệ thuật, sơ đồ tư duy) – Văn 10 phải ko Nếu đúng tương tự thì mời bạn xem nó ngay tại đây. Xem thêm các tài liệu về giáo dục, học tập khác tại đây => Kiến thức lớp 10

Nói chung Tác giả – Tác phẩm: Chữ người tử tù bao gồm Giới thiệu tác giả Nguyễn Tuân và hoàn cảnh sáng tác, thể loại, bố cục, tóm tắt, trị giá nội dung, rực rỡ nghệ thuật tác phẩm Chữ người tử tù – SGK Văn 10 Kết nối tri thức.

Tác giả – Tác phẩm: Chữ người tử tù – Nguyễn Tuân

I. Giới thiệu tác giả Nguyễn Tuân

a. Tiểu truyện

– Nguyễn Tuân (1910 – 1987), quê ở làng Mọc, phường Nhân Chính, quận Thanh Xuân, Hà Nội.

– Ông sinh gia trong một gia đình nhà Nho lúc Hán học đã tàn.

– Năm 1929, lúc đang học Thành Chung Nam Định ông bị đuổi học.

– Sau đó, ông bị đi tù vì sang biên giới Thái Lan ko có giấy phép.

– Sau lúc ra tù, ông mở màn sự nghiệp văn học.

– Năm 1945, ông tận tình tham gia cách mệnh và kháng chiến.

– Năm 1948 – 1957, ông là Tổng thư ký Hội nhà văn Việt Nam.

b. Phong cách sáng tác

– Nguyễn Tuân có một phong cách nghệ thuật rất lạ mắt và thâm thúy:

+ Trước Cách mệnh tháng Tám, phong cách nghệ thuật Nguyễn Tuân có thể thâu tóm trong một chữ “ngông”: mỗi trang viết của ông đều muốn chứng tỏ tài hoa, uyên bác. Và mọi sự vật được mô tả ở phương diện thẩm mỹ. Ông đi tìm cái đẹp của thời xưa còn vương xót lại gọi là vang bóng một thời.

+ Sau Cách mệnh tháng Tám, cái đẹp có ở cả quá khứ, ngày nay và tương lai; tài hoa có ở tư nhân đại chúng.

+ Nguyễn Tuân theo chủ nghĩa xê dịch. Vì thế ông là nhà văn của những tính cách phi thường, của những tình cảm, cảm giác mãnh liệt, và những phong cảnh tuyệt mĩ.

– Các tác phẩm tiêu biểu của ông gồm: Vang bóng một thời, Cảnh sắc và hương vị tổ quốc, Tùy bút Sông Đà, Ngọn đèn dầu lạc, …

II. Nói chung tác phẩm chữ người tử tù

1. Hoàn cảnh sáng tác

Truyện ngắn “Chữ người tử tù” thuở đầu có tên là “Dòng chữ cuối cùng”, in năm 1938 trên báo Tao Đàn. Năm 1940: được tuyển in trong tập truyện “Vang bóng một thời” và đổi tên thành “Chữ người tử tù”

⇒ Truyện ngắn này nằm trong mạch cảm hứng chung của toàn tập truyện: Ngợi ca và khẳng định cái Đẹp trong quá khứ

⇒ Chữ: cái đẹp mới là trung tâm chứ ko phải người.

chu nguoi tu tu nguyen tuan tom tat hoan canh st noi dung nghe thuat so do tu duy 1

2. Bố cục

+ Phần 1 (Từ đầu … “rồi sẽ liệu”): Cuộc gặp mặt định mệnh giữa Huấn Cao và thầy quản ngục.

+ Phần 2 (Tiếp theo … “trong người đời”): Viên quản ngục mong được Huấn Cao cho chữ.

+ Phần 3 (Phần còn lại): Cảnh cho chữ trong ngục.

3. Tóm tắt 

Truyện ngắn Chữ người tử tù được trích trong tập Vang bóng một thời của nhà văn Nguyễn Tuân. Tác phẩm đã nói lên vẻ đẹp tài hoa của con người – cái nhưng mà Nguyễn Tuân luôn tìm kiếm trong các tác phẩm của mình. Huấn Cao là một tử tù nhưng có tài viết chữ rất đẹp. Vì vậy nhưng mà ông thu được sự biệt đãi đặc trưng của viên quản ngục dành cho mình. Viên quản ngục và thầy thơ rất trân trọng và say mê nét chữ của Huấn Cao nhưng Huấn Cao lại ko thích thu được sự biệt đãi của người khác. Huấn Cao vốn dĩ tỏ thái độ khinh miệt người quản ngục nhưng cho tới lúc hiểu được tấm lòng thành kính của người đó thì Huấn Cao đã quyết định cho chữ. Trong đêm khuya hiện lên cảnh ba con người chụm đầu vào trong một ko gian ẩm ướt, tù túng. Người tử tù phóng những nét chữ tuyệt đẹp và hai người còn lại thì khúm núm kì vọng. Huấn Cao ko chỉ có thiên lương trong sáng nhưng mà ông còn trân trọng thiên lương của người khác. Sau lúc cho chữ, Huấn Cao đã khuyên quản ngục thay chốn ở để giữ được lương tâm trong sạch, lương thiện. Huấn Cao vừa là một người người hùng lúc dám đứng lên chống lại triều đình thối nát lúc bấy giờ, lại là một người có tài năng, có thiên lương trong sạch rất đáng ngưỡng mộ.

5. Trị giá nội dung

– Khắc họa vẻ đẹp của hai nhân vật Huấn Cao và viên quản ngục. Đặc trưng là vẻ đẹp khí phách, tài hoa, “thiên lương’ của Huấn Cao.
=> Đó là vẻ đẹp của những con người tài hoa nghệ sĩ: Huấn Cao là một nghệ sĩ tài hoa trong nghệ thuật thư pháp. Còn viên quản ngục tuy ko làm nghệ thuật nhưng có một tâm hồn nghệ sĩ : Say mê và quý trọng cái đẹp
=> Qua hai hình tượng này, tác giả đã trình bày ý kiến thẩm mĩ của mình: cái tài và cái tâm; cái đẹp và cái thiện ko thể tách rời
– Cảnh cho chữ: Đây là đoạn văn trình bày nổi trội chủ đề của thiên truyện : Ánh sáng thắng lợi bóng tối, cái đẹp thắng lợi cái xấu xa, nhơ bẩn, “thiên lương” thắng lợi tội ác,
=> Đó là sự tôn vinh cái đẹp, cái thiện và tư cách cao thượng của con người

6. Trị giá nghệ thuật

Cách xây dựng tình huống truyện lạ mắt với màu sắc, ko khí thượng cổ tạo ra những rực rỡ cho câu chuyện

Thủ pháp đối lập được đẩy lên tới đỉnh cao: giữa kẻ tử tù với viên quản ngục, đặc trưng là trong cảnh cho chữ cuối truyện, lúc vị trí của các nhân vật trong tác phẩm hoàn toàn bị xáo trộn để tăng lên vị thế của Huấn Cao – đại diện cho thiên lương trong sáng, trong chốn ngục tù tối tăm, dơ bẩn, tà ác.

Tác giả đã sử dụng tiếng nói khía cạnh, giàu tính tạo tình để dựng nên những hành động, lời nói, quang cảnh mang đậm nét thượng cổ, cũng là để tạo thời cơ cho nhân vật Huấn Cao bộc lộ hết khí khái, thực chất của mình

7. Tác phẩm Chữ người tử tù

Thu được phiến trát của Sơn Hưng Tuyên đốc bộ đường, Viên quan coi ngục quay lại hỏi thầy thư lại giúp việc trong đề lao:

– Này, thầy bát, cứ công văn này, thì chúng ta sắp thu được sáu tên tù án chém. Trong đó, tôi nhận thấy tên đứng đầu bọn phản nghịch là Huấn Cao. Tôi nghe ngờ ngợ. Huấn Cao? Hay là cái người nhưng mà vùng tỉnh Sơn ta vẫn khen cái tài viết chữ rất nhanh và rất đẹp đó ko?

Thầy thư lại xin phép đọc công văn.

– Dạ, bẩm chính y đó. Dạ bẩm có chuyện chi vậy?

– Ko, tôi nghe tên quen quen và thấy nhiều người nhắc nhỏm tới cái danh đó luôn, thì tôi cũng hỏi thế thôi. Thôi, cho thầy lui. À, nhưng nhưng mà thư thả. Thầy bảo ngục tốt nó quét dọn lại cái buồng trong cùng. Có việc dùng tới. Thầy liệu cái buồng giam đó có cầm giữ nổi một tên tù có tiếng rằng nguy hiểm ko? Thầy có nghe thấy người ta đồn Huấn Cao, ngoài cái tài viết chữ tốt, lại còn có tài bẻ khoá và vượt ngục nữa ko?

– Dạ bẩm, thế ra y văn võ đều có tài cả. Chà chà!

– Ờ cũng gần tương tự. Sao thầy lại tặc lưỡi?

– Tôi thấy những người có tài thế nhưng mà đi làm giặc thì đáng buồn lắm. Dạ bẩm, giả thử tôi là đao phủ, phải chém những người tương tự, tôi nghĩ nhưng mà thấy tiêng tiếc.

– Chuyện triều đình quốc gia, chúng ta biết gì nhưng mà bàn luận cho thêm lời. Nhỡ ra lại vạ mồm thì khốn. Thôi, thầy lui về nhưng mà coi ngó việc dưới trại giam. Mai, chúng ta phải dậy sớm để cho có mặt ở cửa trại trước lúc lính tỉnh trao tù cho mình lĩnh nhận. Đêm nay, thầy mở màn lấy thêm lính canh. Mỗi chòi canh, đều đặt hai lính. Chòi nào bỏ canh, hễ mỗi vọng gác ngủ quên ko đánh kiêng, đánh mõ, thầy nhớ biên cho rõ, cho đúng để mai tôi phạt nặng. Chớ có cho mấy thằng thập nó đánh bạc nghe!

Thầy thư lại rút chiếc hèo hoa ở giá gươm, phe phẩy roi, đi xuống phía trại giam tối om. Nơi góc chiếc án thư cũ đã nhợt màu vàng son, một cây đèn đế leo lét rọi vào một khuôn mặt nghĩ ngợi. Ngục quan băn khoăn ngồi bóp thái dương. Tiếng trống thành phủ gần đấy đã mở màn thu ko. Trên bốn chòi canh, ngục tốt cũng mở màn điểm vào cái quạnh quẽ của trời tối om, những tiếng kiểng và mõ đều đặn thưa thớt. Lướt qua cái thăm thẳm của nội cỏ đẫm sương, vẳng từ một làng xa đưa lại mấy tiếng chó sủa ma. Trong khung cửa sổ có nhiều con song kẻ những nét đen thẳng lên nền trời lốm đốm tinh tú, một ngôi sao Hôm nhấp nháy như muốn trụt xuống phía chân giời ko định. Tiếng dội chó sủa ma, tiếng trống thành phủ, tiếng kiêng mõ canh nổi lên nhiều nhiều. Bấy nhiêu thanh âm phức tạp bay cao lần lên khỏi mặt đất tối, nâng đỡ lấy một ngôi sao chính vị muốn từ biệt vũ trụ.

Nơi góc án thư vàng đã nhọt, son đã mờ, đĩa dầu sở trên cây đèn nến vơi lần mực dầu. Hai ngọn bấc lép bép nổ, rụng tàn đèn xuống tập giấy bản đóng dấu son ti Niết. Viên quan coi ngục ngấc đầu, lấy que hương khêu thêm một con bấc. Ba cái tim bấc được chụm nhau lại, cháy bùng to lên, soi tỏ mặt người ngồi đấy.

Người ngồi đấy, đầu đã điểm hoa râm, râu đã ngả màu. Những đường nhăn nheo của một khuôn mặt tư lự, hiện thời đã mất tích hẳn. Ở đấy, giờ chỉ còn là mặt nước ao xuân, bình lặng, kín đáo và êm nhẹ.

Trong hoàn cảnh đề lao, người ta sống bằng tàn nhẫn, bằng lừa lọc, tính cách dịu dàng và lòng biết giá người, biết trọng người ngay của viên quan coi ngục này là một thanh âm trong trẻo chen vào giữa một bản đàn nhưng mà nhạc luật đều hỗn loạn xô bồ.

Ông trời nhiều lúc chơi ác, đem đày cửa ải những cái tinh khiết vào giữa một đống cặn bã. Và những người có tâm điền tốt và thẳng thắn, lại phải ăn đời ở kiếp với lũ quay quắt.

Ngục quan lấy làm nghĩ ngợi về câu nói ban chiều của thầy thư lại: “Có nhẽ lão bát này, cũng là một người khá đây. Có nhẽ hắn cũng như mình, chọn nhầm nghề mất rồi. Một kẻ biết kính mến khí phách, một kẻ biết tiếc, biết trọng người có tài hẳn ko phải là kẻ xấu hay là vô tình. Ta muốn biệt đãi ông Huấn Cao, ta muốn cho ông ta đỡ cực trong những ngày cuối cùng còn lại, nhưng chỉ sợ tên bát phẩm thư lại này đem khiếu nại với quan trên thì khó nhưng mà ở yên. Để mai ta dò ý tứ hắn lần nữa xem sao rồi sẽ liệu.

Sớm hôm sau, lính tỉnh dẫn tới cửa nhà lao sáu tên tù nhưng mà công văn chiều hôm qua đã báo trước cho ngục quan biết rõ tên tuổi, xóm làng và tội hình. Sáu tù nhân mang chung một chiếc gông dài tám thước. Cái thang dài đấy đặt ngang trên sáu bộ vai gầy. Cái thang gỗ lim nặng, đóng khung lấy sáu cái cổ phiến loạn nếu đem bắc lên mỏ cân, có thể nặng tới bảy, tám tạ. Thật là một cái gông xứng đáng với tội án sáu người tử tù. Gỗ thân gông đã cũ và mồ hôi cổ, mồ hôi tay kẻ phải đeo nó đã phủ lên một nước quang dầu bóng nhoáng. Những đoạn gông đã bóng thì loáng như có người đánh lá chuối khô. Những đoạn ko bóng thì lại xỉn lại những chất ghét đen sánh. Trong lúc kì vọng cửa ngục mở rộng, Huấn Cao, đứng đầu gông, quay cổ lại bảo mấy bạn đồng chí:

– Rệp cắn tôi, đỏ cả cổ lên rồi. Phải dỗ gông đi.

Sáu người đều quỳ cả xuống đất, hai tay ôm lấy thành gông đầu cúi cả về phía trước. Một tên lính dẫn giải đùa một câu:

– Các người chả phải tập nữa. Mai mốt chi đây sẽ có người sành sỏi dẫn các người ra làm trò ở pháp trường. Bấy giờ thả phanh nhưng mà tập. Đứng dậy ko ông lại phết cho mấy hèo hiện thời.

Huấn Cao, lạnh lùng chúc mũi gông nặng, khom mình thúc mạnh đầu thang gông xuống thềm đá tảng đánh thuỳnh một cái. Then ngang chiếc gông bị giật mạnh, đập vào cổ năm người sau, làm họ nhăn mặt. Một trận mưa rệp đã làm nền đá xanh nhạt lấm tấm những điểm nâu đen.

Cánh cửa đề lao mở rộng.

Sáu người né mình tiến vào như một bọn thợ nề, thận trọng khiêng cái thang gỗ đặt ngang trên vai.

Trái với phong tục nhận tù mọi ngày, hôm nay viên quan coi ngục nhìn sáu tên tù mới vào với cặp mắt hiền lành. Lòng kiêng nể, tuy cố giữ kín đáo nhưng mà cũng đã rõ quá rồi. Lúc kiểm điểm tù nhân, ngục quan lại còn có biệt nhỡn đối riêng với Huấn Cao. Bọn lính lấy làm lạ, đều nhắc lại:

– Bẩm thầy, tên đấy chính là thủ xướng. Xin thầy để tâm cho. Hắn ngược ngạo và nguy hiểm nhất trong bọn.

Mấy tên lính, lúc nói tới tiếng “để tâm” có ý nhắc viên quan coi ngục còn kì vọng gì nhưng mà ko giở những mánh lới hành tội thường lệ ra.

Ngục quan ung dung:

– Ta biết rồi, việc quan ta đã có phép nước. Các chú chớ nhiều lời.

Bọn lính dãn cả ra, nhìn nhau và ko hiểu. Sáu tên tử tù cứ ngạc nhiên về thái độ quản ngục.

Suốt nửa tháng, ở trong buồng tối, ông Huấn Cao vẫn thấy một người thư lại gầy gò đem rượu tới cho mình uống trước giờ ăn bữa cơm tù. Mỗi lúc dâng rượu với đồ nhắm, người thư lại lễ phép nói:

– Thầy quản chúng tôi có ít quà mọn này biếu ngài dùng cho ấm bụng. Trong buồng đây, lạnh lắm.

Ông Huấn Cao vẫn thản nhiên nhận rượu thịt, coi như đó là một việc vẫn làm trong cái hứng sinh bình lúc chưa bị giam cầm. Rồi tới một hôm, quản ngục mở khoá cửa buồng kín, khép nép hỏi ông Huấn:

– Đối với những người như ngài, phép nước ngặt lắm. Nhưng biết ngài là một người có nghĩa khí, tôi muốn châm chước ít nhiều. Miễn sao ngài giữ kín cho. Sợ tới tai lính tráng họ biết, thì phiền luỵ riêng cho tôi nhiều lắm. Vậy ngài có cần thêm gì nữa xin cho biết. Tôi sẽ nỗ lực chu tất.

Ông đã trả lời quản ngục:

– Ngươi hỏi ta muốn gì? Ta chỉ muốn có một điều. Là nhà ngươi đừng đặt chân vào đây.

Lúc nói câu nhưng mà ông cố ý làm ra khinh bách tới điều, ông Huấn đã đợi một trận lôi đình báo thù và những thủ đoạn tàn bạo của quan ngục bị sỉ nhục. Tới cái cảnh chết chém, ông còn chẳng sợ nữa là những trò tiểu nhân thị uy này. Ngục quan đã làm cho ông Huấn bực mình thêm, lúc nghe xong câu trả lời, y chỉ lễ phép lui ra với một câu: “Xin lĩnh ý”. Và từ hôm đấy, cơm rượu lại vẫn đưa tới đều đều và có phần hậu hơn trước nữa; duy chỉ có y là ko để chân vào buồng giam ông Huấn. Ông Huấn càng ngạc nhiên nữa: năm bạn đồng chí của ông cũng đều được biệt đãi như thế cả.

Có nhiều đêm, ngoài việc nghĩ tới chí lớn ko thành, ông Huấn Cao còn phải bận tâm nghĩ tới sự tươm tất của quản ngục. “Hay là hắn muốn dò tới những điều bí mật của ta?”. “Ko, ko phải thế, vì bao nhiêu điều quan trọng, ta đã khai bên ti Niết cả rồi. Ta đã nhận cả. Lời cung ta kí rồi. Còn có gì nữa nhưng mà dò cho thêm bận”.

Trong đề lao, ngày đêm của tử tù đợi phút cuối cùng, đúng như lời thơ xưa, vẫn đằng đẵng như nghìn năm ở ngoài. Viên quản ngục ko lấy làm thù oán thái độ khinh bạc của ông Huấn. Y cũng thừa tiểu những người chọc trời quấy nước, tới trên đầu người ta, người ta cũng còn chẳng biết có người nào nữa, huống chi cái thứ mình chỉ là một kẻ tiểu lại giữ tù.

Quản ngục mong mỏi một ngày gần đây ông Huấn sẽ dịu bớt tính nết, thì y sẽ nhờ ông viết, ông viết cho… cho mấy chữ trên chục vuông lụa trắng đã sắm sẵn và can lại kia. Thế là y toại nguyện.

Biết đọc vỡ nghĩa sách thánh hiền, từ những ngày nào, cái sở nguyện của viên quan coi ngục này là có một ngày kia được treo ở nhà riêng mình một vài câu đối do tay ông Huấn Cao viết. Chữ ông Huấn Cao đẹp lắm, vuông lắm. Tính ông vốn khoảnh, trừ chỗ tri kỉ, ông ít chịu cho chữ. Có được chữ ông Huấn nhưng mà treo là có một vật báu trên đời. Viên quản ngục khổ tâm nhất là có một ông Huấn Cao trong tay mình, dưới quyền mình nhưng mà ko biết làm thế nào nhưng mà xin được chữ. Ko dũng cảm giáp lại mặt một người cách xa y nhiều quá, y chỉ lo mai mốt đây, ông Huấn bị hành quyết nhưng mà ko kịp xin được mấy chữ, thì hối lỗi suốt đời mất.

Một buổi chiều lạnh, viên quản ngục tái nhợt người đi sau lúc tiếp đọc công văn Quan Hình bộ Thượng thư trong kinh bắt giải ông Huấn Cao và các bạn đồng chí ông vào kinh. Pháp trường lập ở trong đấy kia. Ngày mai, tinh sương, sẽ có người tới giải tù đi.

Viên quản ngục vốn đã tin được thầy thư lại, cho lính gọi lên, kể rõ tâm tư mình. Thầy thư lại cảm động nghe xong chuyện, nói: “Dạ bẩm, ngài cứ yên tâm, đã có tôi rồi chạy ngay xuống phía trại giam ông Huấn, đấm cửa buồng giam, hớt hơ hớt hải kể cho tử tù nghe rõ nỗi lòng viên quản ngục, và ngập ngừng báo luôn cho ông Huấn biết việc về kinh chịu án xử tử.

Xem thêm:   Dàn ý cảm nhận đoạn trích Uy-lít-xơ trở về - Văn mẫu 10 hay nhất

Ông Huấn Cao lặng nghĩ một lát rồi mỉm cười: “Về bảo với chủ ngươi, tối nay, lúc nào lính canh về trại nghỉ, thì đem lụa, mực, bút và một bó đuốc xuống đây ta cho chữ. Chữ thì quý thực. Ta nhất sinh ko vì vàng ngọc hay quyền thế nhưng mà ép mình viết câu đối bao giờ. Đời ta cũng mới viết có hai bộ tứ bình và một bức trung đường cho ba người bạn thân của ta thôi. Ta cảm cái tấm ông biệt nhỡn liên tài của các người. Nào ta có biết đâu một người như thầy Quản đây nhưng mà lại có những thị hiếu cao quý tương tự. Thiếu chút nữa, ta đã phụ mất một tấm lòng trong người đời”.

Đêm hôm đấy, lúc trại giam tỉnh Sơn chỉ còn vắng có tiếng mõ trên vọng gác, một cảnh tượng xưa nay chưa từng có, đã bày ra trong một buồng tối chật hẹp, ẩm ướt, tường đầy mạng nhện, đất lộn xộn phân chuột, phân gián.

Trong một ko khí khói toả như đám cháy nhà, ánh sáng đỏ rực của một bó đuốc tẩm dầu rọi lên ba cái đầu người đang chuyên chú trên một tấm lụa bạch còn nguyên vẹn lần hồ. Khói bốc toả cay mắt, làm họ dụi mắt lia lịa.

Một người tù, cổ đeo gông, chân vướng xiềng, đang dậm tô nét chữ trên tấm lụa trắng tinh căng trên mảnh ván. Người tù viết xong một chữ, viên quản ngục lại vội khúm núm cất những đồng tiền kẽm ghi lại ô chữ đặt trên phiến lụa óng. Và cái thầy thư lại gầy gò, thì run run bưng chậu mực. Thay bút con, đề xong lạc khoản, ông Huấn Cao thở dài, buồn phiền đỡ viên quản ngục đứng thẳng người dậy và đĩnh đạc bảo:

– Ở đây lộn lạo. Ta khuyên thầy Quản nên thay chốn ở đi. Chỗ này ko phải là nơi để treo một bức lụa trắng với những nét chữ vuông tươi tỉnh nó nói lên những cái hoài bão vùng vẫy của một đời con người. Thoi mực, thầy sắm ở đâu nhưng mà tốt và thơm quá. Thầy có thấy mùi thơm ở chậu mực bốc lên ko?… Tôi bảo thực đấy, thầy Quản nên tìm về nhà quê nhưng mà ở, thầy hãy thoát khỏi cái nghề này đi đã rồi hãy nghĩ tới chuyện chơi chữ. Ở đây, khó giữ thiên lương cho lành vững và rồi cũng tới nhem nhuốc mất cái đời lương thiện đi.

Lửa đóm cháy rừng rực, lửa rụng xuống nền đất ẩm phòng giam, tàn lửa tắt nghe xèo xèo.

Ba người nhìn bức châm, rồi lại nhìn nhau.

Ngục quan cảm động, vái người tù một vái, chắp tay nói một câu nhưng mà dòng nước mắt rỉ vào kẽ mồm làm cho nghẹn ngào: “Kẻ mê muội này xin bái lĩnh”.

(Tuyển tập Nguyễn Tuân, tập một,
NXB Văn học, Hà Nội, 1981, tr. 126 – 133)

8. Sơ đồ tư duy

Chữ người tử tù - Nguyễn Tuân (Tóm tắt, hoàn cảnh st, nội dung, nghệ thuật, sơ đồ tư duy)

III. Câu hỏi vận dụng tri thức truyện ngắn Chữ người tử tù

Câu hỏi 1: Hãy nêu phẩm chất của viên quản ngục trong truyện Chữ người tử tù?

Lời giải:

Phẩm chất của viên quản ngục:

+ Là người làm nghệ quản ngục nhưng lại có thú vui thanh cao, tao nhã – thú chơi chữ

+ Là người biết trân trọng những trị giá con người (hành động “biệt đãi” người tài như Huấn Cao)

+ Sở nguyện thanh cao muốn có chữ của Huấn Cao treo bất chấp nguy hiểm, thái độ hiên ngang quật cường, khinh thường cái chết và tiền nong

+ Diễn biến nội tâm, hành động cách xử sự của viên quản ngục cho thấy tư cách đẹp, một “tấm lòng trong người đời” tri kỉ, tri kỉ

+ “Một âm thanh trong trẻo chen vào giữa một bản đàn nhưng mà nhạc luật đều hỗn loạn, xô bồ

⇒ Quản ngục người biết giữ “thiên lương” biết trân trọng trị giá, tài năng, người có tâm hồn nghệ sĩ, yêu cái đẹp

Câu hỏi 2: Phân tích đoạn văn tả cảnh Huấn Cao cho chữ viên quản ngục trong nhà lao. Vì sao tác giả coi đây là “một cảnh tượng xưa nay chưa từng có”?

Lời giải:

Thời kì: Đêm khuya vắng vẻ, trước lúc Huấn Cao bị hành quyết.

Ko gian: Nhà giam “buồng tối chật hẹp, ẩm ướt, tường đầy mạng nhện, đấ lộn xộn phân chuột, phân gián” ⇒ cái đẹp được thông minh giữa chốn dơ bẩn, cái thanh cao được bộc lộ giữa sự trần tục, thiên lương được tỏa sáng nơi bóng tối và cái ác ngự trị.

Tư thế và tâm thế của Huấn Cao và người xin chữ: Huấn Cao (người cho chữ): kẻ tử tù đang trong cảnh đeo gông, chân vướng xiếng, sắp chịu án xử tử nhưng lại hiện lên rất uy nghi, tự tại. Thầy thư lại “run run bưng chậu nước”, viên quản ngục “khúm núm” và vái lạy tù nhân. Trật tự kỉ cương trong nhà tù bị đảo ngược hoàn toàn: tù nhân trở thành người ban phát cái đẹp, răn dạy cai ngục, cai ngục khúm núm, vái lạy tù nhân xin chữ, đón nhận và cất giữ cái đẹp, điều quý giá nhưng mà cả đời mong ước, tâm huyết.

>>> Xem trọn bộ: Tác giả – Tác phẩm Văn 10 Kết nối tri thức

—————————–

Trên đây THPT Trịnh Hoài Đức đã cùng các bạn Nói chung về Tác giả – Tác phẩm: Chữ người tử tù trong bộ SGK Văn 10 Kết nối tri thức theo chương trình sách mới. Chúng tôi hi vọng các bạn đã có tri thức hữu ích lúc đọc bài viết này. THPT Trịnh Hoài Đức đã có đầy đủ các bài giới thiệu về tác giả tác phẩm các bộ sách mới Cánh Diều, Chân trời thông minh, Kết nối tri thức. Mời các bạn hãy click ngay vào trang chủ THPT Trịnh Hoài Đức để tham khảo và sẵn sàng bài cho năm học mới nhé. Chúc các bạn học tốt!

THPT Trịnh Hoài Đức

Phân mục: Lớp 10,Ngữ Văn 10


Có phải bạn đang tìm kiếm chủ đề về => Chữ người tử tù – Nguyễn Tuân (Tóm tắt, hoàn cảnh st, nội dung, nghệ thuật, sơ đồ tư duy) – Văn 10 phải ko Nếu đúng tương tự thì mời bạn xem nó ngay tại đây. Xem thêm các tài liệu về giáo dục, học tập khác tại đây => Kiến thức lớp 10

Nói chung Tác giả – Tác phẩm: Chữ người tử tù bao gồm Giới thiệu tác giả Nguyễn Tuân và hoàn cảnh sáng tác, thể loại, bố cục, tóm tắt, trị giá nội dung, rực rỡ nghệ thuật tác phẩm Chữ người tử tù – SGK Văn 10 Kết nối tri thức.

Tác giả – Tác phẩm: Chữ người tử tù – Nguyễn Tuân

I. Giới thiệu tác giả Nguyễn Tuân

a. Tiểu truyện

– Nguyễn Tuân (1910 – 1987), quê ở làng Mọc, phường Nhân Chính, quận Thanh Xuân, Hà Nội.

– Ông sinh gia trong một gia đình nhà Nho lúc Hán học đã tàn.

– Năm 1929, lúc đang học Thành Chung Nam Định ông bị đuổi học.

– Sau đó, ông bị đi tù vì sang biên giới Thái Lan ko có giấy phép.

– Sau lúc ra tù, ông khởi đầu sự nghiệp văn học.

– Năm 1945, ông tận tình tham gia cách mệnh và kháng chiến.

– Năm 1948 – 1957, ông là Tổng thư ký Hội nhà văn Việt Nam.

b. Phong cách sáng tác

– Nguyễn Tuân có một phong cách nghệ thuật rất lạ mắt và thâm thúy:

+ Trước Cách mệnh tháng Tám, phong cách nghệ thuật Nguyễn Tuân có thể thâu tóm trong một chữ “ngông”: mỗi trang viết của ông đều muốn chứng tỏ tài hoa, uyên bác. Và mọi sự vật được mô tả ở phương diện thẩm mỹ. Ông đi tìm cái đẹp của thời xưa còn vương xót lại gọi là vang bóng một thời.

+ Sau Cách mệnh tháng Tám, cái đẹp có ở cả quá khứ, hiện nay và tương lai; tài hoa có ở tư nhân đại chúng.

+ Nguyễn Tuân theo chủ nghĩa xê dịch. Vì thế ông là nhà văn của những tính cách phi thường, của những tình cảm, cảm giác mãnh liệt, và những phong cảnh tuyệt mĩ.

– Các tác phẩm tiêu biểu của ông gồm: Vang bóng một thời, Cảnh sắc và hương vị quốc gia, Tùy bút Sông Đà, Ngọn đèn dầu lạc, …

II. Nói chung tác phẩm chữ người tử tù

1. Hoàn cảnh sáng tác

Truyện ngắn “Chữ người tử tù” lúc đầu có tên là “Dòng chữ cuối cùng”, in năm 1938 trên báo Tao Đàn. Năm 1940: được tuyển in trong tập truyện “Vang bóng một thời” và đổi tên thành “Chữ người tử tù”

⇒ Truyện ngắn này nằm trong mạch cảm hứng chung của toàn tập truyện: Truyền tụng và khẳng định cái Đẹp trong quá khứ

⇒ Chữ: cái đẹp mới là trung tâm chứ ko phải người.

chu nguoi tu tu nguyen tuan tom tat hoan canh st noi dung nghe thuat so do tu duy 1

2. Bố cục

+ Phần 1 (Từ đầu … “rồi sẽ liệu”): Cuộc gặp mặt định mệnh giữa Huấn Cao và thầy quản ngục.

+ Phần 2 (Tiếp theo … “trong người đời”): Viên quản ngục mong được Huấn Cao cho chữ.

+ Phần 3 (Phần còn lại): Cảnh cho chữ trong ngục.

3. Tóm tắt 

Truyện ngắn Chữ người tử tù được trích trong tập Vang bóng một thời của nhà văn Nguyễn Tuân. Tác phẩm đã nói lên vẻ đẹp tài hoa của con người – cái nhưng mà Nguyễn Tuân luôn tìm kiếm trong các tác phẩm của mình. Huấn Cao là một tử tù nhưng có tài viết chữ rất đẹp. Vì vậy nhưng mà ông thu được sự biệt đãi đặc thù của viên quản ngục dành cho mình. Viên quản ngục và thầy thơ rất trân trọng và say mê nét chữ của Huấn Cao nhưng Huấn Cao lại ko thích thu được sự biệt đãi của người khác. Huấn Cao vốn dĩ tỏ thái độ khinh miệt người quản ngục nhưng cho tới lúc hiểu được tấm lòng thành kính của người đó thì Huấn Cao đã quyết định cho chữ. Trong đêm khuya hiện lên cảnh ba con người chụm đầu vào trong một ko gian ẩm ướt, tù túng. Người tử tù phóng những nét chữ tuyệt đẹp và hai người còn lại thì khúm núm kì vọng. Huấn Cao ko chỉ có thiên lương trong sáng nhưng mà ông còn trân trọng thiên lương của người khác. Sau lúc cho chữ, Huấn Cao đã khuyên quản ngục thay chốn ở để giữ được lương tâm trong sạch, lương thiện. Huấn Cao vừa là một người người hùng lúc dám đứng lên chống lại triều đình thối nát lúc bấy giờ, lại là một người có tài năng, có thiên lương trong sạch rất đáng ngưỡng mộ.

5. Trị giá nội dung

– Khắc họa vẻ đẹp của hai nhân vật Huấn Cao và viên quản ngục. Đặc thù là vẻ đẹp khí phách, tài hoa, “thiên lương’ của Huấn Cao.
=> Đó là vẻ đẹp của những con người tài hoa nghệ sĩ: Huấn Cao là một nghệ sĩ tài hoa trong nghệ thuật thư pháp. Còn viên quản ngục tuy ko làm nghệ thuật nhưng có một tâm hồn nghệ sĩ : Say mê và quý trọng cái đẹp
=> Qua hai hình tượng này, tác giả đã trình bày ý kiến thẩm mĩ của mình: cái tài và cái tâm; cái đẹp và cái thiện ko thể tách rời
– Cảnh cho chữ: Đây là đoạn văn trình bày nổi trội chủ đề của thiên truyện : Ánh sáng thắng lợi bóng tối, cái đẹp thắng lợi cái xấu xa, nhơ bẩn, “thiên lương” thắng lợi tội ác,
=> Đó là sự tôn vinh cái đẹp, cái thiện và tư cách cao thượng của con người

6. Trị giá nghệ thuật

Cách xây dựng tình huống truyện lạ mắt với màu sắc, ko khí thượng cổ tạo ra những rực rỡ cho câu chuyện

Thủ pháp đối lập được đẩy lên tới đỉnh cao: giữa kẻ tử tù với viên quản ngục, đặc thù là trong cảnh cho chữ cuối truyện, lúc vị trí của các nhân vật trong tác phẩm hoàn toàn bị xáo trộn để tăng lên vị thế của Huấn Cao – đại diện cho thiên lương trong sáng, trong chốn ngục tù tối tăm, nhơ bẩn, tà ác.

Tác giả đã sử dụng tiếng nói khía cạnh, giàu tính tạo tình để dựng nên những hành động, lời nói, quang cảnh mang đậm nét thượng cổ, cũng là để tạo thời cơ cho nhân vật Huấn Cao bộc lộ hết khí khái, thực chất của mình

7. Tác phẩm Chữ người tử tù

Thu được phiến trát của Sơn Hưng Tuyên đốc bộ đường, Viên quan coi ngục quay lại hỏi thầy thư lại giúp việc trong đề lao:

– Này, thầy bát, cứ công văn này, thì chúng ta sắp thu được sáu tên tù án chém. Trong đó, tôi nhận thấy tên đứng đầu bọn phản nghịch là Huấn Cao. Tôi nghe ngờ ngợ. Huấn Cao? Hay là cái người nhưng mà vùng tỉnh Sơn ta vẫn khen cái tài viết chữ rất nhanh và rất đẹp đó ko?

Thầy thư lại xin phép đọc công văn.

– Dạ, bẩm chính y đó. Dạ bẩm có chuyện chi vậy?

– Ko, tôi nghe tên quen quen và thấy nhiều người nhắc nhỏm tới cái danh đó luôn, thì tôi cũng hỏi thế thôi. Thôi, cho thầy lui. À, nhưng nhưng mà thư thả. Thầy bảo ngục tốt nó quét dọn lại cái buồng trong cùng. Có việc dùng tới. Thầy liệu cái buồng giam đó có cầm giữ nổi một tên tù có tiếng rằng nguy hiểm ko? Thầy có nghe thấy người ta đồn Huấn Cao, ngoài cái tài viết chữ tốt, lại còn có tài bẻ khoá và vượt ngục nữa ko?

– Dạ bẩm, thế ra y văn võ đều có tài cả. Chà chà!

– Ờ cũng gần tương tự. Sao thầy lại tắc lưỡi?

– Tôi thấy những người có tài thế nhưng mà đi làm giặc thì đáng buồn lắm. Dạ bẩm, giả thử tôi là đao phủ, phải chém những người tương tự, tôi nghĩ nhưng mà thấy tiêng tiếc.

– Chuyện triều đình quốc gia, chúng ta biết gì nhưng mà thảo luận cho thêm lời. Nhỡ ra lại vạ mồm thì khốn. Thôi, thầy lui về nhưng mà coi ngó việc dưới trại giam. Mai, chúng ta phải dậy sớm để cho có mặt ở cửa trại trước lúc lính tỉnh trao tù cho mình lĩnh nhận. Đêm nay, thầy khởi đầu lấy thêm lính canh. Mỗi chòi canh, đều đặt hai lính. Chòi nào bỏ canh, hễ mỗi vọng gác ngủ quên ko đánh kiêng, đánh mõ, thầy nhớ biên cho rõ, cho đúng để mai tôi phạt nặng. Chớ có cho mấy thằng thập nó đánh bạc nghe!

Thầy thư lại rút chiếc hèo hoa ở giá gươm, phe phẩy roi, đi xuống phía trại giam tối om. Nơi góc chiếc án thư cũ đã nhợt màu vàng son, một cây đèn đế leo lét rọi vào một khuôn mặt nghĩ ngợi. Ngục quan băn khoăn ngồi bóp thái dương. Tiếng trống thành phủ gần đấy đã khởi đầu thu ko. Trên bốn chòi canh, ngục tốt cũng khởi đầu điểm vào cái quạnh quẽ của trời tối mù, những tiếng kiểng và mõ đều đặn thưa thớt. Lướt qua cái thăm thẳm của nội cỏ đẫm sương, vẳng từ một làng xa đưa lại mấy tiếng chó sủa ma. Trong khung cửa sổ có nhiều con song kẻ những nét đen thẳng lên nền trời lốm đốm tinh tú, một ngôi sao Hôm nhấp nháy như muốn trụt xuống phía chân giời ko định. Tiếng dội chó sủa ma, tiếng trống thành phủ, tiếng kiêng mõ canh nổi lên nhiều nhiều. Bấy nhiêu thanh âm phức tạp bay cao lần lên khỏi mặt đất tối, nâng đỡ lấy một ngôi sao chính vị muốn từ biệt vũ trụ.

Nơi góc án thư vàng đã nhọt, son đã mờ, đĩa dầu sở trên cây đèn nến vơi lần mực dầu. Hai ngọn bấc lép bép nổ, rụng tàn đèn xuống tập giấy bản đóng dấu son ti Niết. Viên quan coi ngục ngấc đầu, lấy que hương khêu thêm một con bấc. Ba cái tim bấc được chụm nhau lại, cháy bùng to lên, soi tỏ mặt người ngồi đấy.

Người ngồi đấy, đầu đã điểm hoa râm, râu đã ngả màu. Những đường nhăn nheo của một khuôn mặt tư lự, hiện thời đã mất tích hẳn. Ở đấy, giờ chỉ còn là mặt nước ao xuân, phẳng lặng, kín đáo và êm nhẹ.

Trong hoàn cảnh đề lao, người ta sống bằng tàn nhẫn, bằng lừa lọc, tính cách dịu dàng và lòng biết giá người, biết trọng người ngay của viên quan coi ngục này là một thanh âm trong trẻo chen vào giữa một bản đàn nhưng mà nhạc luật đều hỗn loạn xô bồ.

Ông trời nhiều lúc chơi ác, đem đày cửa ải những cái tinh khiết vào giữa một đống cặn bã. Và những người có tâm điền tốt và thẳng thắn, lại phải ăn đời ở kiếp với lũ quay quắt.

Ngục quan lấy làm nghĩ ngợi về câu nói ban chiều của thầy thư lại: “Có nhẽ lão bát này, cũng là một người khá đây. Có nhẽ hắn cũng như mình, chọn nhầm nghề mất rồi. Một kẻ biết kính mến khí phách, một kẻ biết tiếc, biết trọng người có tài hẳn ko phải là kẻ xấu hay là vô tình. Ta muốn biệt đãi ông Huấn Cao, ta muốn cho ông ta đỡ cực trong những ngày cuối cùng còn lại, nhưng chỉ sợ tên bát phẩm thư lại này đem tố cáo với quan trên thì khó nhưng mà ở yên. Để mai ta dò ý tứ hắn lần nữa xem sao rồi sẽ liệu.

Sớm hôm sau, lính tỉnh dẫn tới cửa nhà lao sáu tên tù nhưng mà công văn chiều hôm qua đã báo trước cho ngục quan biết rõ tên tuổi, xóm thôn và tội hình. Sáu tội nhân mang chung một chiếc gông dài tám thước. Cái thang dài đấy đặt ngang trên sáu bộ vai gầy. Cái thang gỗ lim nặng, đóng khung lấy sáu cái cổ phiến loạn nếu đem bắc lên mỏ cân, có thể nặng tới bảy, tám tạ. Thật là một cái gông xứng đáng với tội án sáu người tử tù. Gỗ thân gông đã cũ và mồ hôi cổ, mồ hôi tay kẻ phải đeo nó đã phủ lên một nước quang dầu bóng lộn. Những đoạn gông đã bóng thì loáng như có người đánh lá chuối khô. Những đoạn ko bóng thì lại xỉn lại những chất ghét đen sánh. Trong lúc kì vọng cửa ngục mở rộng, Huấn Cao, đứng đầu gông, quay cổ lại bảo mấy bạn đồng chí:

– Rệp cắn tôi, đỏ cả cổ lên rồi. Phải dỗ gông đi.

Sáu người đều quỳ cả xuống đất, hai tay ôm lấy thành gông đầu cúi cả về phía trước. Một tên lính dẫn giải đùa một câu:

– Các người chả phải tập nữa. Mai mốt chi đây sẽ có người sành sỏi dẫn các người ra làm trò ở pháp trường. Bấy giờ thả phanh nhưng mà tập. Đứng dậy ko ông lại phết cho mấy hèo hiện thời.

Huấn Cao, lạnh lùng chúc mũi gông nặng, khom mình thúc mạnh đầu thang gông xuống thềm đá tảng đánh thuỳnh một cái. Then ngang chiếc gông bị giật mạnh, đập vào cổ năm người sau, làm họ nhăn mặt. Một trận mưa rệp đã làm nền đá xanh nhạt lấm tấm những điểm nâu đen.

Cánh cửa đề lao mở rộng.

Sáu người né mình tiến vào như một bọn thợ nề, thận trọng khiêng cái thang gỗ đặt ngang trên vai.

Trái với phong tục nhận tù mọi ngày, hôm nay viên quan coi ngục nhìn sáu tên tù mới vào với cặp mắt hiền lành. Lòng kiêng nể, tuy cố giữ kín đáo nhưng mà cũng đã rõ quá rồi. Lúc kiểm điểm tội nhân, ngục quan lại còn có biệt nhỡn đối riêng với Huấn Cao. Bọn lính lấy làm lạ, đều nhắc lại:

– Bẩm thầy, tên đấy chính là thủ xướng. Xin thầy để tâm cho. Hắn ngược ngạo và nguy hiểm nhất trong bọn.

Mấy tên lính, lúc nói tới tiếng “để tâm” có ý nhắc viên quan coi ngục còn kì vọng gì nhưng mà ko giở những thủ đoạn hành tội thường lệ ra.

Ngục quan ung dung:

– Ta biết rồi, việc quan ta đã có phép nước. Các chú chớ nhiều lời.

Bọn lính dãn cả ra, nhìn nhau và ko hiểu. Sáu tên tử tù cứ ngạc nhiên về thái độ quản ngục.

Suốt nửa tháng, ở trong buồng tối, ông Huấn Cao vẫn thấy một người thư lại gầy gò đem rượu tới cho mình uống trước giờ ăn bữa cơm tù. Mỗi lúc dâng rượu với đồ nhắm, người thư lại lễ phép nói:

– Thầy quản chúng tôi có ít quà mọn này biếu ngài dùng cho ấm bụng. Trong buồng đây, lạnh lắm.

Ông Huấn Cao vẫn thản nhiên nhận rượu thịt, coi như đó là một việc vẫn làm trong cái hứng sinh bình lúc chưa bị giam cầm. Rồi tới một hôm, quản ngục mở khoá cửa buồng kín, khép nép hỏi ông Huấn:

– Đối với những người như ngài, phép nước ngặt lắm. Nhưng biết ngài là một người có nghĩa khí, tôi muốn châm chước ít nhiều. Miễn sao ngài giữ kín cho. Sợ tới tai lính tráng họ biết, thì phiền luỵ riêng cho tôi nhiều lắm. Vậy ngài có cần thêm gì nữa xin cho biết. Tôi sẽ phấn đấu chu tất.

Ông đã trả lời quản ngục:

– Ngươi hỏi ta muốn gì? Ta chỉ muốn có một điều. Là nhà ngươi đừng đặt chân vào đây.

Lúc nói câu nhưng mà ông cố ý làm ra khinh bách tới điều, ông Huấn đã đợi một trận lôi đình báo thù và những thủ đoạn tàn bạo của quan ngục bị sỉ nhục. Tới cái cảnh chết chém, ông còn chẳng sợ nữa là những trò tiểu nhân thị uy này. Ngục quan đã làm cho ông Huấn bực mình thêm, lúc nghe xong câu trả lời, y chỉ lễ phép lui ra với một câu: “Xin lĩnh ý”. Và từ hôm đấy, cơm rượu lại vẫn đưa tới đều đều và có phần hậu hơn trước nữa; duy chỉ có y là ko để chân vào buồng giam ông Huấn. Ông Huấn càng ngạc nhiên nữa: năm bạn đồng chí của ông cũng đều được biệt đãi như thế cả.

Có nhiều đêm, ngoài việc nghĩ tới chí lớn ko thành, ông Huấn Cao còn phải bận tâm nghĩ tới sự tươm tất của quản ngục. “Hay là hắn muốn dò tới những điều bí mật của ta?”. “Ko, ko phải thế, vì bao nhiêu điều quan trọng, ta đã khai bên ti Niết cả rồi. Ta đã nhận cả. Lời cung ta kí rồi. Còn có gì nữa nhưng mà dò cho thêm bận”.

Trong đề lao, ngày đêm của tử tù đợi phút cuối cùng, đúng như lời thơ xưa, vẫn đằng đẵng như nghìn năm ở ngoài. Viên quản ngục ko lấy làm thù oán thái độ khinh bạc của ông Huấn. Y cũng thừa tiểu những người chọc trời quấy nước, tới trên đầu người ta, người ta cũng còn chẳng biết có người nào nữa, huống chi cái thứ mình chỉ là một kẻ tiểu lại giữ tù.

Quản ngục mong mỏi một ngày gần đây ông Huấn sẽ dịu bớt tính nết, thì y sẽ nhờ ông viết, ông viết cho… cho mấy chữ trên chục vuông lụa trắng đã sắm sẵn và can lại kia. Thế là y toại nguyện.

Biết đọc vỡ nghĩa sách thánh hiền, từ những ngày nào, cái sở nguyện của viên quan coi ngục này là có một ngày kia được treo ở nhà riêng mình một vài câu đối do tay ông Huấn Cao viết. Chữ ông Huấn Cao đẹp lắm, vuông lắm. Tính ông vốn khoảnh, trừ chỗ tri kỉ, ông ít chịu cho chữ. Có được chữ ông Huấn nhưng mà treo là có một vật báu trên đời. Viên quản ngục khổ tâm nhất là có một ông Huấn Cao trong tay mình, dưới quyền mình nhưng mà ko biết làm thế nào nhưng mà xin được chữ. Ko dũng cảm giáp lại mặt một người cách xa y nhiều quá, y chỉ lo mai mốt đây, ông Huấn bị hành quyết nhưng mà ko kịp xin được mấy chữ, thì hối lỗi suốt đời mất.

Một buổi chiều lạnh, viên quản ngục tái nhợt người đi sau lúc tiếp đọc công văn Quan Hình bộ Thượng thư trong kinh bắt giải ông Huấn Cao và các bạn đồng chí ông vào kinh. Pháp trường lập ở trong đấy kia. Ngày mai, tinh sương, sẽ có người tới giải tù đi.

Viên quản ngục vốn đã tin được thầy thư lại, cho lính gọi lên, kể rõ tâm tư mình. Thầy thư lại cảm động nghe xong chuyện, nói: “Dạ bẩm, ngài cứ yên tâm, đã có tôi rồi chạy ngay xuống phía trại giam ông Huấn, đấm cửa buồng giam, hớt hơ hớt hải kể cho tử tù nghe rõ nỗi lòng viên quản ngục, và ngập ngừng báo luôn cho ông Huấn biết việc về kinh chịu án xử tử.

Xem thêm:   Dàn ý cảm nhận đoạn trích Uy-lít-xơ trở về - Văn mẫu 10 hay nhất

Ông Huấn Cao lặng nghĩ một lát rồi mỉm cười: “Về bảo với chủ ngươi, tối nay, lúc nào lính canh về trại nghỉ, thì đem lụa, mực, bút và một bó đuốc xuống đây ta cho chữ. Chữ thì quý thực. Ta nhất sinh ko vì vàng ngọc hay quyền thế nhưng mà ép mình viết câu đối bao giờ. Đời ta cũng mới viết có hai bộ tứ bình và một bức trung đường cho ba người bạn thân của ta thôi. Ta cảm cái tấm ông biệt nhỡn liên tài của các người. Nào ta có biết đâu một người như thầy Quản đây nhưng mà lại có những thị hiếu cao quý tương tự. Thiếu chút nữa, ta đã phụ mất một tấm lòng trong người đời”.

Đêm hôm đấy, lúc trại giam tỉnh Sơn chỉ còn vắng có tiếng mõ trên vọng gác, một cảnh tượng xưa nay chưa từng có, đã bày ra trong một buồng tối chật hẹp, ẩm ướt, tường đầy mạng nhện, đất lộn xộn phân chuột, phân gián.

Trong một ko khí khói toả như đám cháy nhà, ánh sáng đỏ rực của một bó đuốc tẩm dầu rọi lên ba cái đầu người đang chuyên chú trên một tấm lụa bạch còn nguyên vẹn lần hồ. Khói bốc toả cay mắt, làm họ dụi mắt lia lịa.

Một người tù, cổ đeo gông, chân vướng xiềng, đang dậm tô nét chữ trên tấm lụa trắng tinh căng trên mảnh ván. Người tù viết xong một chữ, viên quản ngục lại vội khúm núm cất những đồng tiền kẽm ghi lại ô chữ đặt trên phiến lụa óng. Và cái thầy thư lại gầy gò, thì run run bưng chậu mực. Thay bút con, đề xong lạc khoản, ông Huấn Cao thở dài, buồn chán đỡ viên quản ngục đứng thẳng người dậy và đĩnh đạc bảo:

– Ở đây lộn lạo. Ta khuyên thầy Quản nên thay chốn ở đi. Chỗ này ko phải là nơi để treo một bức lụa trắng với những nét chữ vuông tươi tỉnh nó nói lên những cái hoài bão vẫy vùng của một đời con người. Thoi mực, thầy sắm ở đâu nhưng mà tốt và thơm quá. Thầy có thấy mùi thơm ở chậu mực bốc lên ko?… Tôi bảo thực đấy, thầy Quản nên tìm về nhà quê nhưng mà ở, thầy hãy thoát khỏi cái nghề này đi đã rồi hãy nghĩ tới chuyện chơi chữ. Ở đây, khó giữ thiên lương cho lành vững và rồi cũng tới nhem nhuốc mất cái đời lương thiện đi.

Lửa đóm cháy rừng rực, lửa rụng xuống nền đất ẩm phòng giam, tàn lửa tắt nghe xèo xèo.

Ba người nhìn bức châm, rồi lại nhìn nhau.

Ngục quan cảm động, vái người tù một vái, chắp tay nói một câu nhưng mà dòng nước mắt rỉ vào kẽ mồm làm cho nghẹn ngào: “Kẻ mê muội này xin bái lĩnh”.

(Tuyển tập Nguyễn Tuân, tập một,
NXB Văn học, Hà Nội, 1981, tr. 126 – 133)

8. Sơ đồ tư duy

Chữ người tử tù - Nguyễn Tuân (Tóm tắt, hoàn cảnh st, nội dung, nghệ thuật, sơ đồ tư duy)

III. Câu hỏi vận dụng tri thức truyện ngắn Chữ người tử tù

Câu hỏi 1: Hãy nêu phẩm chất của viên quản ngục trong truyện Chữ người tử tù?

Lời giải:

Phẩm chất của viên quản ngục:

+ Là người làm nghệ quản ngục nhưng lại có thú vui thanh cao, tao nhã – thú chơi chữ

+ Là người biết trân trọng những trị giá con người (hành động “biệt đãi” người tài như Huấn Cao)

+ Sở nguyện thanh cao muốn có chữ của Huấn Cao treo bất chấp nguy hiểm, thái độ hiên ngang quật cường, khinh thường cái chết và tiền nong

+ Diễn biến nội tâm, hành động cách xử sự của viên quản ngục cho thấy tư cách đẹp, một “tấm lòng trong người đời” tri kỉ, tri kỉ

+ “Một âm thanh trong trẻo chen vào giữa một bản đàn nhưng mà nhạc luật đều hỗn loạn, xô bồ

⇒ Quản ngục người biết giữ “thiên lương” biết trân trọng trị giá, tài năng, người có tâm hồn nghệ sĩ, yêu cái đẹp

Câu hỏi 2: Phân tích đoạn văn tả cảnh Huấn Cao cho chữ viên quản ngục trong nhà lao. Vì sao tác giả coi đây là “một cảnh tượng xưa nay chưa từng có”?

Lời giải:

Thời kì: Đêm khuya vắng vẻ, trước lúc Huấn Cao bị hành quyết.

Ko gian: Nhà giam “buồng tối chật hẹp, ẩm ướt, tường đầy mạng nhện, đấ lộn xộn phân chuột, phân gián” ⇒ cái đẹp được thông minh giữa chốn dơ bẩn, cái thanh cao được bộc lộ giữa sự trần tục, thiên lương được tỏa sáng nơi bóng tối và cái ác ngự trị.

Tư thế và tâm thế của Huấn Cao và người xin chữ: Huấn Cao (người cho chữ): kẻ tử tù đang trong cảnh đeo gông, chân vướng xiếng, sắp chịu án xử tử nhưng lại hiện lên rất uy nghi, tự tại. Thầy thư lại “run run bưng chậu nước”, viên quản ngục “khúm núm” và vái lạy tù nhân. Trật tự kỉ cương trong nhà tù bị đảo ngược hoàn toàn: tù nhân trở thành người ban phát cái đẹp, răn dạy cai ngục, cai ngục khúm núm, vái lạy tù nhân xin chữ, đón nhận và cất giữ cái đẹp, điều quý giá nhưng mà cả đời mong ước, tâm huyết.

>>> Xem trọn bộ: Tác giả – Tác phẩm Văn 10 Kết nối tri thức

—————————–

Trên đây THPT Trịnh Hoài Đức đã cùng các bạn Nói chung về Tác giả – Tác phẩm: Chữ người tử tù trong bộ SGK Văn 10 Kết nối tri thức theo chương trình sách mới. Chúng tôi hi vọng các bạn đã có tri thức hữu ích lúc đọc bài viết này. THPT Trịnh Hoài Đức đã có đầy đủ các bài giới thiệu về tác giả tác phẩm các bộ sách mới Cánh Diều, Chân trời thông minh, Kết nối tri thức. Mời các bạn hãy click ngay vào trang chủ THPT Trịnh Hoài Đức để tham khảo và sẵn sàng bài cho năm học mới nhé. Chúc các bạn học tốt!

THPT Trịnh Hoài Đức

Phân mục: Lớp 10,Ngữ Văn 10