3 Bài văn Phân tích bài thơ Khúc hát ru những em nhỏ lớn trên lưng mẹ

Có phải bạn đang tìm kiếm chủ đề về => 3 Bài văn Phân tích bài thơ Khúc hát ru những em nhỏ lớn trên lưng mẹ phải ko? Nếu đúng tương tự thì mời …

Có phải bạn đang tìm kiếm chủ đề về => 3 Bài văn Phân tích bài thơ Khúc hát ru những em nhỏ lớn trên lưng mẹ phải ko? Nếu đúng tương tự thì mời bạn xem nó ngay tại đây. Xem thêm các tài liệu về giáo dục, học tập khác tại đây => Giáo dục, học tập

Nội dung bài phân tích bài thơ Khúc hát ru những em nhỏ lớn trên lưng mẹ dưới đây sẽ giúp các em cảm thu được những vẻ đẹp đáng quý của những bà mẹ người Tà-ôi: thương con, yêu nước. Những người mẹ miền núi mang theo đứa con nhỏ- mặt trời nhỏ nhỏ trên lưng để lao động sản xuất nuôi quân nhân, góp phần giải phóng quê hương tổ quốc.

Đề bài: Phân tích bài thơ Khúc hát ru những em nhỏ lớn trên lưng mẹ của thi sĩ Nguyễn Khoa Điềm

Phân tích bài thơ Khúc hát ru những em nhỏ lớn trên lưng mẹ

I. Dàn ý Phân tích bài thơ Khúc hát ru những em nhỏ lớn trên lưng mẹ

1. Mở bài

– Sơ lược về thi sĩ Nguyễn Khoa Điềm và phong cách sáng tác của ông.
– Dẫn vào bài Khúc hát ru những em nhỏ lớn trên lưng mẹ.

2. Thân bài

a. Phần 1 “Em Cu Tai…vung chày lún sân”:
– Hình ảnh người mẹ giã gạo nuôi quân nhân trình bày sức mạnh phi thường, nỗi vất vả của người phụ nữ trong tranh đấu, họ buộc phải trở thành mạnh mẽ kiên cường để trở thành hậu phương vững chắc cho tiền tuyến.
– Dẫu rằng công việc có vất vả, nhưng người mẹ vẫn muốn mang theo đứa con, muốn được thân thiện con, thế nên giấc ngủ của em Cu Tai ko êm đềm nhưng chập chờn, nghiêng theo nhịp chày khua.
– Em dường như thấu hiểu nỗi vất vả của mẹ thông qua những giọt mồ hôi sốt dẻo rơi trên má, thấu hiểu tình mến thương của mẹ dành cho em, cho em một giấc ngủ với đôi vai làm gối, lưng làm nôi còn nhịp tim mến thương làm lời ru ngọt ngào để em được yên giấc.

b. Phần 2 “Em Cu Tai…phát mười Ka-lưi”:
– Người mẹ Tà-ôi cùng đứa con còn xuất hiện trong những ngày tăng gia sản xuất ở chiến khu, và trước đó nếu em theo mẹ giã gạo, thì giờ đây em lại theo mẹ lên núi để “trỉa bắp”.
– Hình ảnh so sánh “Lưng núi thì to nhưng lưng mẹ nhỏ” làm nổi trội tầm vóc người phụ nữ Tà-ôi, trong những trách nhiệm to lớn, phục vụ cách mệnh.
– “Mặt trời của bắp thì nằm trên đồi/Mặt trời của mẹ em nằm trên lưng”, hình ảnh ẩn dụ thâm thúy, trình bày tình mẫu tử thiêng liêng, con chính là ánh sáng soi đường, là niềm tin là động lực để mẹ lao động tranh đấu.

c. Phần còn lại:
– Ko chỉ làm thuê việc hậu phương nhưng người mẹ còn bước thẳng ra chiến trường tham gia vào công trận đánh đấu đầu gian nan và nguy hiểm trong ko khí sôi nổi, người người thân nhà ra trận.
– “Mẹ địu em đi để giành trận cuối”: Niềm tin về một thắng lợi ko xa, về một tổ quốc hòa bình độc lập mạnh mẽ và thâm thúy trong trái người mẹ.
– Thiên hướng sử thi của thời đại đã hiện lên một cách rõ ràng thông qua hình tượng người mẹ Việt Nam người hùng trong tranh đấu, bất chấp gian lao, đại diện cho hàng triệu con người trong công cuộc giải phóng tổ quốc với tình yêu thương nhân đình, mở rộng ra là tình mến thương quê hương tổ quốc.
– Tình mẫu tử thiêng thiêng  với ước mơ “Tương lai con lớn làm người Tự Do” là nguồn động lực to lớn, là cơ sở cho tất cả những phấn đấu và nỗ lực của người mẹ trong tranh đấu.

3. Kết bài

– Nêu cảm nhận tư nhân.

II. Bài văn mẫu Phân tích bài thơ Khúc hát ru những em nhỏ lớn trên lưng mẹ

1. Phân tích bài thơ Khúc hát ru những em nhỏ lớn trên lưng mẹ, mẫu số 1 (Chuẩn):

Từ xa xưa, tình mẫu tử đã trở thành đề tài thân thuộc của văn học, là nguồn cảm hứng sáng tác vô tận của các nhà văn, thi sĩ. Trong kho tàng văn học Việt Nam, nhắc tới tác phẩm viết về tình cảm thiêng liêng cao đẹp này ko thể ko nhắc tới bài thơ “Khúc hát ru những em nhỏ lớn trên lưng mẹ” của Nguyễn Khoa Điềm. Bài thơ là lời tâm tình tha thiết của người mẹ Tà – ôi. Qua đó bộc lộ tình mến thương thâm thúy của mẹ dành cho con, tình cảm gắn bó với quê hương, với cuộc sống lao động và tranh đấu vùng chiến khu Trị Thiên trong cuộc kháng chiến chống Mỹ nhiều gian nan.

“Khúc hát ru những em nhỏ lớn trên lưng mẹ” ra đời vào năm 1971, ngay trong những năm tháng quyết liệt của kháng chiến chống Mỹ. Bài thơ ko những là tác phẩm tiêu biểu trong tập “Đất và khát vọng” của Nguyễn Khoa Điềm nhưng còn là lời ru đầy ngọt ngào, da diết dành cho những em nhỏ lớn lên trên lưng mẹ. Những lời ru chứa chan tình thương đấy đã mở ra một ko gian mới đặm đà bản sắc của người Tà – ôi. Mở đầu bằng lời ru nhịp nhàng mến thương của mẹ:

Em cu Tai ngủ trên lưng mẹ ơi
Em ngủ cho ngoan đừng rời lưng mẹ.

Ko giống như những đứa trẻ khác, những em nhỏ Tà – ôi nằm ngủ trong tấm nôi địu trên lưng mẹ. Câu thơ cất lên lời hát thân yêu vỗ về lại như lời tâm tình nhắn nhủ âu yếm, đưa em nhỏ vào giấc ngủ say nồng để mẹ yên tâm lao động sản xuất, phục vụ sự nghiệp tranh đấu đang thời đoạn nước sôi lửa bỏng:

Mẹ giã gạo mẹ nuôi quân nhân
Nhịp chày nghiêng giấc ngủ em nghiêng.

Thi sĩ vẽ lên trước mắt người đọc một quang cảnh tuyệt đẹp và đầy cảm động. Nhịp thơ 3/4 nhẹ nhõm đều đều giống như nhịp ru à ơi trên cánh võng nhỏ, tạo cảm giác ngọt ngào tha thiết. Từ “nghiêng” được điệp lại 2 lần trong cùng 1 câu tái tạo chân thực hình ảnh người mẹ vừa giã gạo vừa địu con. Hiện thực trận đánh nhiều khó khăn gian nan, mẹ yêu quê hương nên tham gia phục vụ kháng chiến, giã gạo để nuôi các chú quân nhân.

Thế nhưng, tình yêu mẹ dành cho con chưa bao giờ vơi bớt, ngay trong hoàn cảnh đấy, mẹ vẫn mến thương con da diết. Nỗi vất vả nhọc nhằn hiện lên ở cả mẹ và con :

Mồ hôi mẹ rơi má em sốt dẻo
Vai mẹ gầy nhấp nhô làm gối
Lưng đưa nôi và tim hát thành lời

Người phụ nữ vốn chân yếu tay mềm, công việc giã gạo lại ko hề nhẹ nhõm như dệt vải may áo. Người mẹ Tà – ôi vừa địu con trên lưng vừa chuyên chú giã gạo, sự nhọc nhằn lan tỏa từ mẹ sang con. Hình ảnh “mồ hôi mẹ rơi má em sốt dẻo” là hình ảnh biểu cảm đầy ấn tượng. Dù bị tác động bởi nỗi nhọc nhằn của mẹ, em nhỏ vẫn được mẹ chở che bù đắp. Giấc ngủ say nồng của em được mẹ nâng niu bằng đôi “vai gầy”, bằng “lưng đưa nôi” và lời ru cất lên từ trái tim chứa chan thương yêu.

Trong mọi thời khắc, dù mẹ làm việc gì, tình yêu rộng lớn đấy vẫn vẹn nguyên đầy thiêng liêng, xúc động. Ngay cả những ngày leo đèo tỉa bắp, trái tim bao dung của mẹ vẫn dịu dàng ngân vang khúc hát ru cho a – kay, bởi vì em chính là nguồn sống, là động lực mạnh mẽ của mẹ:

Mặt trời của bắp thì nằm trên núi
Mặt trời của mẹ em nằm trên lưng.

Nguyễn Khoa Điềm đã khôn khéo lồng ghép hình ảnh ẩn dụ “mặt trời” mang lại những rung động thâm thúy, ngợi ca tình mẫu tử thiêng liêng, cao đẹp. Mặt trời của bắp rạng rỡ ánh dương trên núi cao. Mặt trời của mẹ lại chính là con. Con là mặt trời tỏa nắng, soi rọi và sưởi ấm trái tim mẹ, là hạnh phúc là cội nguồn sự sống và sức mạnh của mẹ. Bắp lớn lên nhờ ánh sáng mặt trời tự nhiên. Mẹ sống và tranh đấu vì mặt trời trên lưng – con yêu của mẹ.

Khúc hát ru vẫn nhịp nhàng đầy da diết, tình yêu của người mẹ Tà – ôi tiếp tục lắng sâu trong những ước mong nhỏ nhoi gửi gắm. Từng lời thơ, từng nhịp ngắt nghỉ đều giúp chúng ta cảm thu được sự dịu dàng rộng lớn của tấm lòng người mẹ:

Ngủ ngoan a-kay ơi
Ngủ ngoan a-kay hỡi

Những lời ru được nhắc đi nhắc lại trong da diết như một điệp khúc mến thương:

Con mơ cho mẹ hạt gạo trắng ngần
Tương lai con lớn vung chày lún sân…
Con mơ cho mẹ hạt bắp lên đều
Tương lai con lớn phát mười Ka-lưi

Những năm tháng kháng chiến chống Mỹ đầy gian nan, khốc liệt. Điểm tựa của mẹ chính là con. Dù nhỏ nhỏ, dù chưa thể cất tiếng thành lời, con vẫn là động lực giúp mẹ vượt mọi khó khăn, thử thách để sống, lao động và tham gia kháng chiến. Ước mong của mẹ giản đơn, mộc mạc nhưng vô cùng cao đẹp.

Mẹ mong con yêu bình yên lớn khôn, trở thành một chàng trai khỏe mạnh. Mai này có đủ sức mạnh “vung chày lún sân”, “phát mười Ka-lưi”. Con trong ước mong của mẹ dường như nhấp nhoáng dáng hình sử thi của những người người hùng trong thần thoại. Đồng thời cũng giống như hình ảnh quy tụ sức mạnh dân tộc từ nghìn đời xưa. Ước mơ của người mẹ Tà – ôi vừa chứa đựng mong muốn cho con một cuộc đời an bình, hạnh phúc vừa gửi gắm khát vọng tương lai thắng lợi của kháng chiến. Điều này được trình bày vô cùng rõ ràng trong lời ru khép lại bài thơ:

Con mơ cho mẹ được thấy Bác Hồ
Tương lai con lớn làm người Tự do…

Yêu quê hương, mẹ ước mơ về một ngày thống nhất tổ quốc. Mẹ sinh ra trong nghèo đói, nô lệ, mẹ trưởng thành trong muôn vàn gian nan chiến tranh, con lại là nguồn sống của mẹ. Vì thế ước vọng lớn nhất của mẹ là con được trở thành công dân của tổ quốc tự do thống nhất. Tình cảm đấy thật thiêng liêng, cảm động.

Bài thơ khép lại nhưng âm điệu ngọt ngào vẫn còn ngân vang mãi. Nguyễn Khoa Điềm đã thành công xây dựng kết cấu bài theo khúc ru. Lời thơ như những lời ru ngọt ngào, giọng thơ tha thiết cùng nhiều từ gọi, từ xưng hô trìu mến (ơi, hỡi) và nhịp thơ chầm chậm. Ngoài ra tác giả liên kết thuần thục văn pháp mô tả và biểu cảm, sử dụng khéo lẽ nhiều hình ảnh thơ đẹp, giàu sức biểu cảm. Từ đó tái tạo chân thực hiện thực sống và tranh đấu gian nan của đồng bào dân tộc trong kháng chiến chống Mỹ. Đặc trưng, bài thơ trình bày thâm thúy tình mến thương con và ngợi ca vẻ đẹp của những người mẹ Tà – ôi, gắn bó và tự nguyện hi sinh để đóng góp chung vào công cuộc kháng chiến chống Mỹ.

Với những thành công đấy, bài thơ “Khúc hát ru những em nhỏ lớn trên lưng mẹ” đã trở thành tác phẩm tiêu biểu của văn học thời đoạn kháng chiến. Những ngọt ngào mến thương trong bài thơ sẽ còn ngân vang mãi trong trái tim người đọc.

2. Phân tích bài thơ Khúc hát ru những em nhỏ lớn trên lưng mẹ, mẫu số 2 (Chuẩn):

Thơ văn Nguyễn Khoa Điềm mang thiên hướng triết luận trữ tình thâm thúy liên kết với nguồn chất liệu văn hóa dân gian dồi dào của dân tộc, ông có mặt xuyên suốt và là một trong những thi sĩ trẻ trưởng thành thông qua cuộc kháng chiến chống Mỹ  đầy máu và lửa dân tộc. Thời đại có nhiều biến động đã gợi ra trong tác giả 2 nguồn cảm hứng chính trong sáng tác đấy là hình tượng tổ quốc và hình tượng nhân dân người hùng trong tranh đấu, liên kết tinh tế giữa những vang động lớn lao của thời đại với những rung động tinh tế trong tâm hồn của con người để tạo ra những áng thơ tuy ko rực lửa nhưng lại mang những xúc cảm ấm áp, sưởi ấm cho nhiều thế hệ con người. Ngoài giọng thơ chính luận đem đời sống chính trị vào thơ một cách hùng hồn, ngắn gọn xúc tích thì Nguyễn Khoa Điềm còn đặc thù có một giọng thơ trữ tình thâm thúy, thiết tha nồng đượm lúc viết về những tình cảm trú ngụ trong tâm hồn con người. Đặc trưng là với tình mẫu tử thiêng liêng cao cả trong thời chiến, ông đã khôn khéo dùng một giọng thơ mang âm hưởng lời du ngọt ngào, thủ thỉ tâm tình như chính nỗi lòng của người mẹ, điều đấy trình bày rất rõ thông qua bài thơ Khúc hát ru những em nhỏ lớn trên lưng mẹ.

Khúc hát ru những em nhỏ lớn trên lưng mẹ được sáng tác vào năm 1971, lúc tác giả tham gia tranh đấu tại chiến trường phía Tây khu Thừa Thiên. Bằng những trải nghiệm chân thực và trực tiếp chứng kiến quá trình tranh đấu người hùng của những người mẹ Tà-ôi trong kháng chiến, Nguyễn Khoa Điềm đã xúc động viết ra những vần thơ mang âm hưởng lời ru tha thiết vừa để ca tụng tình mẫu tử rất đỗi thiêng liêng thâm thúy, cũng là để ca tụng vẻ đẹp kiên cường của người phụ nữ Tà-ôi cũng như toàn dân tộc trong những năm tháng chiến tranh vô cùng khốc liệt.

Xuyên suốt bài thơ là hình ảnh người mẹ dân tộc địu đứa con nhỏ trên lưng trong mọi công việc, mọi thời đoạn cùng nhau vượt qua bao gian nan của cuộc sống và tranh đấu, trình bày sự gắn bó mật thiết và sâu nặng của tình mẹ con. Hai câu thơ “Em cu Tai ngủ trên lưng mẹ ơi/Em ngủ cho ngoan đừng rời lưng mẹ.” cứ trở đi trở lại trong cả bài thơ tựa như lời dặn dò đầy mến thương, trìu mến của người mẹ dành cho đứa con nhỏ nhỏ, đang chập chờn trong giấc ngủ, mẹ chịu vất vả, con cũng phải buôn ba theo mẹ bất kể nắng mưa. Giấc ngủ của em cu Tai chính là giấc ngủ của nhiều những em nhỏ Tà-ôi khác và cuộc đời của mẹ cũng chính là cuộc đời của nhiều người phụ nữ Tà-ôi trong kháng chiến còn nhiều khó khăn. Chính bởi tấm lòng mẹ thương con thâm thúy, nên mẹ chẳng dám, cũng chẳng muốn xa con một phút chốc nào, lưng mẹ địu con, tay mẹ lao động, để lúc nào mẹ cũng được gần con nhưng yên tâm tranh đấu vì tương lai của tổ quốc, cũng là vì tương lai của đứa con thơ.

“Mẹ giã gạo mẹ nuôi quân nhân,
Nhịp chày nghiêng, giấc ngủ em nghiêng.
Mồ hôi mẹ rơi má em sốt dẻo,
Vai mẹ gầy nhấp nhô làm gối,
Lưng đưa nôi và tim hát thành lời”

Hình ảnh người mẹ Tà-ôi xuất hiện thật chân thực trong hình ảnh lao động vô cùng vất vả “Mẹ giã gạo mẹ nuôi quân nhân”, đôi tay của người mẹ tuy nhỏ nhỏ nhưng chứa đựng sức mạnh thật phi thường, trong một góc sân nhỏ, từng hạt gạo trắng ngần được bàn tay mẹ làm ra từ những nhịp chày nghiêng nghiêng, nhưng có nhẽ con là người cảm nhận rõ nhất. Những hạt gạo đấy ko chỉ để nuôi sống mẹ, nuôi sống con, nuôi sống gia đình nhưng quan trọng hơn cả đó là những hạt gạo quý giá để nuôi sống quân nhân, nuôi sống cách mệnh Việt Nam. Sự vất vả của mẹ dường như cũng đi sâu vào tiềm thức con thông qua những giọt mồ hôi mặn chát sốt dẻo, thông qua những lần bóng lưng mẹ nghiêng khiến giấc ngủ em chập chờn. Dẫu rằng tấm lưng mẹ gầy guộc đơn sơ, chẳng được êm đềm, vững chãi như những chiếc nôi, chiếc giường mềm mại, thế nhưng dường như chỉ có ở trên lưng mẹ em mới thực sự có một giấc ngủ ngon lành, bởi đã có bờ vai mẹ thay gối, tấm lưng mẹ thành nôi và trái tim mẹ rộn ràng sau những lần vung chày mạnh mẽ làm thành lời ru ngọt ngào, êm ái đưa em vào giấc ngủ dịu êm. Từ những hình ảnh, bình dị và thân thuộc trong cuộc sống lao động của người mẹ dân tộc ta cảm thu được tấm lòng cao cả của người mẹ dành cho tổ quốc, mẹ hy sinh biết bao mồ hôi công sức, mệt nhoài trong những lần gia gạo, nhưng chưa bao giờ mẹ từ bỏ, mẹ đã trở thành hậu phương đóng góp một phần công sức của mình để làm nên thắng lợi lớn lao của dân tộc. Cũng như bao chiến sĩ ngoài kia thì ở đây mẹ cùng con cũng phấn đấu hết mình trong lao động, tranh đấu trong lặng lẽ lặng lẽ, bên góc sân nhà với vũ khí là cối cùng chày để mong một ngày tổ quốc được tự do.

Ko chỉ nằm trong phạm vi góc sân cùng với công việc giã gạo, nhưng người mẹ Tà-ôi cùng đứa con còn xuất hiện trong những ngày tăng gia sản xuất ở chiến khu, và trước đó nếu em theo mẹ giã gạo, thì giờ đây em lại theo mẹ lên núi để “trỉa bắp”.

“Mẹ đang trỉa bắp trên núi Ka–lưi
Lưng núi thì to, nhưng lưng mẹ nhỏ,
Em ngủ ngoan em, đừng làm mẹ mỏi.
Mặt trời của bắp thì  nằm trên đồi,
Mặt trời của mẹ, em nằm trên lưng.”

Nếu so với việc địu em giã gạo, thì việc “trỉa bắp” trên núi cao lại càng khiến mẹ vất vả hơn rất nhiều, đôi tay mẹ gieo từng hạt bắp, đôi chân mẹ lần từng bước đi, lưng mẹ cõng em, còn bóng mẹ hứng ánh nắng gay gắt từ mặt trời và đương nhiên em cu Tai cũng chẳng được giấc ngủ êm đềm, mát lạnh. Người mẹ Tà-ôi thương cho đứa con bé nhỏ, lòng vẫn luôn nặng một lời ru “Em ngủ ngoan em đừng làm mẹ mỏi”, mẹ mong em Cu-Tai cũng thấu hiểu được nỗi vất vả của mẹ ngày hôm nay nhưng chấp nhận yên giấc, để mẹ được yên tâm lao động. Trong khổ thơ này Nguyễn Khoa Điềm đã sử dụng rất nhiều thủ pháp nghệ thuật thân thuộc như so sánh và ẩn dụ để làm lời thơ vừa uyển chuyển vừa thêm phần ý nghĩa dưới những câu chữ rất đỗi đơn giản, mộc mạc. Thi sĩ đã khôn khéo so sánh giữa hai hình tượng “Lưng núi thì to” và “lưng mẹ nhỏ” để làm nổi trội vẻ đẹp lớn lao của con người trước tự nhiên, cũng như tầm vóc của người mẹ Tà-ôi trong lao động sản xuất, trong trách nhiệm với tổ quốc với dân tộc. Tấm lưng của núi đấy dẫu cóc to có rộng cũng chỉ gánh được một vùng trời, còn tấm lưng của mẹ tuy nhỏ nhắn gầy guộc nhưng lại mang vác biết bao trách nhiệm nặng nề, dường như không hề tương xứng, trên lưng mẹ có giấc mơ của con, có trách nhiệm nuôi sống cả gia đình và quan trọng hơn cả đó là trách nhiệm làm hậu phương vững chắc, tích cực lao động sản xuất để nuôi cán bộ, làm hậu phương vững chắc cho cách mệnh, vì tương lai một ngày ko xa tổ quốc được hòa bình tự do. Ko chỉ là tình cảm phấn đấu hy sinh vì cách mệnh nhưng tâm hồn của người mẹ còn trở thành sáng ngời vì tình mẫu tử thiêng liêng. Đối với cây bắp non chờ ngày đơm bông kết quả thì mặt trời chính là nguồn sống, nguồn dinh dưỡng quan trọng hàng đầu ko thể thay thế, thì đối với mẹ em cu Tai đang say giấc nồng lại chính là mặt trời đầy mến thương nhưng mẹ hết lòng trân quý. Em ko chỉ tiếp thêm sức mạnh cho lao động sản xuất nhưng em còn chính là ánh sáng dẫn lối cho mẹ trong những năm tháng mờ mịt vì bom đạn giặc thù, em để mẹ hiểu rõ rằng chỉ có làm cách mệnh, chỉ có tranh đấu vì tổ quốc thì tình mến thương của mẹ đối với em mới là trọn vẹn, mẹ phải quyết tâm dành cho em một tổ quốc tươi đẹp, tự do và độc lập để em được sống những ngày an yên nhất. Phải nói rằng trong tất cả các loại tình cảm trên thế gian có nhẽ chẳng có loại nào vừa thiêng liêng, vừa cao cả, vừa bao dung và dịu dàng hơn tình mẹ nữa.

Người mẹ Tà-ôi đâu chỉ kiên cường, mạnh mẽ trong lao động sản xuất nhưng bước chân mẹ đã chuyển từ góc sân, từ quả núi ra tới tận chiến trường mưa bom, bão đạn. Mẹ ko còn là hậu phương lặng lẽ, lặng lẽ nhưng giờ đây người phụ nữ chân yếu tay mềm thế nhưng cũng trở thành một người lính thực thụ, trực tiếp tham gia vào tranh đấu, đặc thù hơn cả trên lưng mẹ, em cu Tai vẫn luôn theo sát một bước chẳng rời, gắn bó chặt chẽ vô cùng.

“Mẹ đang chuyển lán, mẹ đi đạp rừng.
Thằng Mỹ đuổi ta phải rời con suối
Anh trai cầm súng, chị gái cầm chông,
Mẹ địu em đi để giành trận cuối.
Từ trên lưng mẹ em tới chiến trường,
Từ trong đói khổ em vào Trường Sơn.”

Công việc của mẹ đã ko còn là giã gạo hay tỉa bắp nhưng thay vào đó là công việc vất vả cực nhọc hơn gấp bội phần, ko chỉ mệt nhưng mẹ còn phải đương đầu với biết bao nguy hiểm đang rình rập trong lúc “chuyển lán”, “đạp rừng”. Trong khí thế hào hùng sôi nổi của cách mệnh, trong lúc trận chiến bước vào thời kỳ gay cấn quyết liệt nhất, lúc giặc thù đã “đuổi ta phải rời con suối”, biết bao đồng bào “anh trai cầm súng, chị gái cầm chồng”, thì chính bản thân mẹ và em cũng hòa mình vào cuộc đấu tranh. “Mẹ địu em đi để giành trận cuối”, với một niềm tin vững chắc rằng ko lâu nữa tổ quốc lại hòa bình, và với mỗi trận chiến mẹ cũng như đồng bào đều dồn hết ý chí và sức mạnh giống như hôm nay là “trận cuối” với niềm kỳ vọng toàn thắng. Tất nhiên rằng trong những lúc gay cấn, khốc liệt tương tự mẹ lại càng muốn được gần em, muốn bảo vệ em trong vòng tay mến thương của mình, em cứ thế nằm trong giấc ngủ tới chiến trường khốc liệt, trải qua biết bao đói khổ trên tuyến đường Trường Sơn đỏ đất người hùng. Phải nói rằng, tới đoạn thơ này ngoài cảm hứng lãng mạn dẫn dắt ý thơ, thì thiên hướng sử thi của thời đại đã hiện lên một cách rõ ràng thông qua hình tượng người mẹ Việt Nam người hùng trong tranh đấu, bất chấp gian lao, đại diện cho hàng triệu con người trong công cuộc giải phóng tổ quốc với tình yêu thương nhân đình, mở rộng ra là tình mến thương quê hương tổ quốc, căm thù giặc Mỹ tới tận xương tủy. Từ trong những lời ru tha thiết của mẹ, ta có thể trông thấy tấm lòng mến thương đứa con nhỏ tha thiết, sâu nặng, mẹ chấp nhận hy sinh tất cả, đánh đổi sức khỏe, tính mệnh để tham gia phục vụ tranh đấu, phục vụ cách mệnh, trước hết vẫn là vì đứa con thơ dại, mẹ mong “Tương lai con lớn làm người Tự Do”, liên kết với tấm lòng yêu nước, yêu đồng bào vốn đã ngự trị sẵn trong tâm hồn của mỗi một người dân đã làm nên một người mẹ người hùng, kiên cường, quật cường trong tranh đấu, trái tim, tấm lòng luôn sáng đẹp lý tưởng cách mệnh và tình mẫu tử thiêng liêng, tha thiết.

Bằng giọng thơ mang âm hưởng lời ru tha thiết, ngôn từ mộc mạc, giản dị nhưng chứa nhiều xúc cảm, Nguyễn Khoa Điềm đã mang lại một hình ảnh người mẹ Tà-ôi rất đẹp, rất lớn lao với tình cảm mẹ con bao trùm cả tác phẩm, cùng với tình yêu quê hương tổ quốc nồng nàn. Đồng thời trình bày tầm vóc con người trong những năm kháng chiến chống Mỹ, người mẹ Tà-ôi chính là đại diện cho hàng triệu những con người khác đã góp một phần công sức vào cuộc kháng chiến trường kỳ của dân tộc, để làm nên thắng lợi vẻ vang của tổ quốc, nhưng ở đó nổi trội lên những tình cảm vô cùng cao quý, tình cảm gia đình, tình cảm với tổ quốc, nhân dân thiết tha sâu nặng.

3. Phân tích bài thơ Khúc hát ru những em nhỏ lớn trên lưng mẹ, mẫu số 3:

Nguyễn Khoa Điềm là một trong số ít những người vừa là nhà chính trị, vừa là một thi sĩ lớn của Việt Nam. Những tác phẩm của ông thường đi từ những cái mộc mạc, thân thiện của quê hương, tổ quốc, ca tụng vẻ đẹp phẩm chất của con người bằng một giọng thơ rất đỗi suy tư và nồng nàn. Một trong những tác phẩm khá nổi tiếng của ông đó là bài thơ Khúc hát ru những em nhỏ lớn trên lưng mẹ. Bài thơ xoay quanh hình ảnh người mẹ Tà-ôi địu con trên lưng cùng tham gia góp sức vào cuộc kháng chiến chống Mĩ, qua đó trình bày được tình mẫu tử thật thiêng liêng cùng với sự kiên cường mạnh mẽ của người mẹ Tà-ôi nói riêng và người phụ nữ Việt Nam nói chung trong những năm tháng tổ quốc còn chìm trong bom đạn chiến tranh.

Xem thêm:   Tính chất hóa học của Phi kim, ví dụ và bài tập - hóa lớp 9

Từ những câu thơ trước hết ta đã thấy được tình mến thương thật tha thiết dịu dàng của mẹ dành cho con. “Em cu Tai ngủ trên lưng mẹ ơi/Em ngủ cho ngoan đừng rời lưng mẹ”, hai câu thơ này tuần tự trở đi trở lại trong suốt bài thơ. Ta nghe tưởng như người mẹ đang vỗ về, xoa dịu đứa con phải vất vả buôn ba theo mẹ, chịu nắng chịu mưa. Lòng mẹ thương con, nhưng cũng ko muốn phải xa con, mẹ muốn con được theo sát bên mẹ, trong tầm mắt của mẹ, để mẹ có thể yên lòng nhưng lao động, sản xuất, tranh đấu.

Mẹ như tâm tình với con bằng một giọng rất đỗi dịu dàng, trìu mến, lại như giảng giải “Mẹ giã gạo mẹ nuôi quân nhân”. Tương tự hạt gạo trắng ngần nhưng mẹ mất bao công sức làm ra, đôi tay vung chày mỏi rệu rã, là để dành nuôi sống gia đình và ý nghĩa hơn nữa là những hạt gạo đấy còn để dành phần lớn nuôi quân nhân, nuôi cách mệnh nay đã sắp tới ngày thành công. Rồi mai này tổ quốc yên bình, mẹ và con sẽ chẳng còn phải vất vả nhiều thế nữa. Tương tự dẫu cho ngày hôm nay “Giọt mồ hôi mẹ rơi má em sốt dẻo”, em phải ngủ trên lưng mẹ với giấc ngủ nghiêng theo nhịp chày cũng là xứng đáng. Tuy người mẹ Tà-ôi ko thể cho đứa con mình một giấc ngủ được yên lặng, sung sướng, nhưng dường như tất cả những tình cảm mến thương của người mẹ đã bù đắp lại điều đấy. Bởi em cu Tai đã có tấm lưng gầy của mẹ làm gối, tấm lưng mỏng của mẹ làm nôi và hơn tất cả trái tim của mẹ, tình yêu của mẹ dường như đã trở thành bài hát để ru em ngủ. Em ngủ thật ngoan trong tình yêu của mẹ. Và trong những lúc lao động vất vả như thế, trong từng nhịp chày, người mẹ lại nghĩ tới đứa con dấu yêu của mình, nghĩ đế quân nhân đang ngày đêm vất vả, mẹ lại càng mong con thật mau lớn khỏe mạnh “vung chày lún sân”, rồi mong cho thóc gạo thật nhiều để tạo điều kiện cho quân nhân có cái ăn nhưng tranh đấu.

Người mẹ Tà ôi ko chỉ làm hậu phương, vung chày giã gạo trong sân nhà, nhưng còn lên đồi, lên nương tỉa bắp, để tăng gia sản xuất góp phần phân phối lương thực cho cuộc kháng chiến đang hồi gấp rút. Những hình ảnh sóng đôi nhưng Nguyễn Khoa Điềm đưa vào bài thơ thật lạ mắt, góp phần nâng tầm vóc của người mẹ lên sánh vai cùng với tự nhiên “Lưng núi thì to còn lưng mẹ nhỏ”. Đúng vậy tấm lưng mẹ vừa gầy guộc, lại vừa nhỏ nhỏ nhưng nó gánh trên lưng bao nỗi vất vả, bao trách nhiệm vậy thì sánh với núi mẹ dường như cũng ngang bằng hoặc thậm chí còn có tầm vóc lớn hơn. Rồi hình ảnh “Mặt trời của bắp thì nằm trên đồi/Mặt trời của mẹ em nằm trên lưng”, lại càng rực rỡ hơn cả, người mẹ xem đứa con chính là mặt trời của bản thân, là nguồn sống, là động lực to lớn hơn cả. Mẹ có làm lụng có vất vả, cực nhọc tới đâu thì chỉ cần nhìn con là mẹ lại như được tiếp thêm niềm tin và sức mạnh. Và trong lời ru trực tiếp thật tha thiết của người mẹ Tà-ôi, thì tình mến thương con, mến thương ngôi làng đói khổ lại càng thêm thâm thúy, cứ mỗi niềm thương đấy thì mẹ lại càng thêm mong mỏi cho con mau lớn khôn, khỏe mạnh để “phát mười K’lưi”.

Tới khúc ru thứ ba, hình ảnh người mẹ trở thành ấn tượng hơn cả, người mẹ Tà-ôi ko còn loanh quanh nơi góc sân nhà giã gạo, ko còn còng lưng tỉa bắp trên đồi. Nhưng mà giờ đây mẹ còn mạnh mẽ hơn, mẹ bước từ hậu phương mẹ ra tiền tuyến, mẹ trực tiếp tham gia vào trận chiến. Bởi lẽ kháng chiến giờ đây đã gần tới thắng lợi sau cuối, tất cả gìa, trẻ, gái, trai đều xung phong đi tranh đấu. Mẹ cũng vậy, mẹ cũng ra chiến trường, tham gia vào những công việc cực nhọc gấp trăm lần như chuyển lán, đạp rừng gian nan biết bao nhiêu. Nhưng trong trái tim người mẹ Tà-ôi đấy tràn đầy niềm tin thắng lợi “Mẹ địu con đi để giành trận cuối”, tin tưởng trận này nữa thôi tổ quốc sẽ lại hòa bình, tự do. Trong suốt quá trình tranh đấu đấy, ta phát xuất hiện rằng em cu Tai vẫn cứ nằm trên lưng mẹ, em cùng mẹ ra vào chiến trường, cùng mẹ băng núi vượt rừng, chứng kiến tất cả những gian truân vất vả nhưng mẹ em đã trải qua. “Từ trên lưng mẹ em tới chiến trường/Từ trong đói khổ em vào Trường Sơn”, hai câu thơ đã chứng minh cho tình cảm mẹ con thật gắn bó, mật thiết, hai mẹ con xoành xoạch đồng hành cùng nhau trong mỗi chặng đường dù là gian lao, vất vả, nắng mưa, nhọc nhằn. Và sau những gian lao, vất vả đấy, cuối cùng mong mỏi lớn nhất của mẹ chính là mong sao con được làm người tự do, mong sao tổ quốc Việt Nam sớm ngày được độc lập.

Khúc hát ru những em nhỏ lớn trên lưng mẹ là một bài thơ hay và rực rỡ, với giọng thơ mang âm hưởng lời ru của đồng bào Ê-đê, lời ru rất đỗi dịu dàng, thắm thiết vừa thật tình, lại vừa mộc mạc. Điều đó đã góp phần trình bày được hình ảnh người mẹ Tà-ôi người hùng, vừa kiên cường, vừa mạnh mẽ, chịu thương chịu thương chịu khó, là đại diện cho hình ảnh những người mẹ Việt Nam người hùng. Tất cả những điều đấy đều xuất phát từ tấm lòng mến thương con tha thiết, là tình mẫu tử thật thiêng liêng, sâu xa hơn đó là tấm lòng yêu quê hương tổ quốc thật nồng nàn, mong muốn một cuộc sống tự do cho con, cho cả dân tộc Việt Nam.

——————HẾT——————

https://thuthuat.taimienphi.vn/phan-tich-bai-tho-khuc-hat-ru-nhung-em-be-lon-tren-lung-me-41760n.aspx
Là một trong số những tác phẩm nổi trội trong ngữ văn lớp 9 bài thơ Khúc hát ru những em nhỏ lớn trên lưng mẹ của tác giả Nguyễn Khoa Điềm đã để lại rất nhiều những tri thức có ích cho các bạn học trò. Kế bên bài làm văn Phân tích bài thơ Khúc hát ru những em nhỏ lớn trên lưng mẹ, học trò và thầy cô đều có thể tham khảo thêm các bài văn mẫu khác như Cảm tưởng về bài Khúc hát ru những em nhỏ lớn trên lưng mẹ, Cảm nhận đoạn thơ sau trong Khúc hát ru những em nhỏ lớn trên lưng mẹ: “Em Cu Tai… nằm trên lưng”, Phân tích trị giá biểu cảm của những câu thơ sau: “Mẹ đang tỉa bắp … em nằm trên lưng”, Phân tích bài thơ Khúc hát ru những em nhỏ lớn trên lưng mẹ để chứng minh ý kiến sau đây, hay những phần Soạn bài Khúc hát ru những em nhỏ lớn trên lưng mẹ.

Từ khoá liên quan:

phan tich bai tho khuc hat ru nhung em be lon tren lung me

, dan y bai khuc hat ru nhung em be lon tren lung me, cam nhan ve bai tho khuc hat ru nhung em be lon tren lung me,